artikel

Hoe herken je een depressie?

Veilig werken

Toen Koos van der Spek, maatschappelijk werker en A&O’er bij Siemens, hoorde over de dood van Enke, moest hij direct denken aan de Duitse bondscoach. ‘Die had hem niet opgeroepen voor de laatste interland – en daar zou hij zich schuldig over kunnen voelen. Dat is natuurlijk niet terecht, maar wel begrijpelijk. Want heel vaak als iemand zelfmoord pleegt, maken collega’s en leidinggevenden zich verwijten. Hadden we het niet moeten zien aankomen? Hadden we niet iets kunnen doen?’

En volgens Van der Spek luidt het antwoord soms eenvoudig ‘nee’. ‘Je ziet het vooral als de eerste zelfmoordpoging direct slaagt. Dan was die vaak op geen enkele manier te voorspellen. Natuurlijk, achteraf wijzen de collega’s op kleine aanwijzingen waar ze destijds te weinig aandacht aan besteedden, maar meestal waren die zo subtiel dat iedereen ze had gemist.’

Symptomen
Maar gelukkig zijn dit extreme situaties. ‘In de tijd dat ik bij Siemens werk, heb ik het nog niet meegemaakt’, zegt Van der Spek. ‘Vaak kan een bedrijf wel ingrijpen, en dat begint met het herkennen van de symptomen. ‘De meest voor de hand liggende is natuurlijk een enorme langdurende, somberheid. Bovendien lijden die mensen aan concentratie- en geheugenstoornissen, klagen ze over slapeloosheid en chronische vermoeidheid en hebben ze maar weinig eetlust.’ 

Oppassen
‘Maar let op’, waarschuwt Van der Spek, ‘zulke klachten treden ook op bij andere kwalen – bijvoorbeeld een burnout –  dus ga als leidinggevende niet meteen een diagnose stellen. Je bent geen psycholoog. Alles wat je kunt doen, is met zo iemand in gesprek komen. En als uit zo’n gesprek blijkt dat er meer aan de hand is dan een sombere bui, kun je de medewerkers het best doorverwijzen naar de arbodienst.’

Doorvragen
Via dit traject vinden depressieve Siemens-medewerkers hun weg naar het spreekuur van de bedrijfsarts of de bedrijfsmaatschappelijk werker. Van der Spek: ‘Ik vraag door over hun leven. Hoe voel je je? Hoe komt dat? Ben je altijd al somber geweest? Werd het erger na je scheiding? In de eerste plaats wil je dat zo iemand zich begrepen voelt. Daarna komt de fase om te kijken wat er in zijn leven nog wel overeind staat. Vaak kan iemand daar steun uit putten.’

Medicatie
Maar soms staat er niets meer overeind. ‘Dan kunnen mensen nergens meer plezier aan beleven’, zegt Van der Spek. ‘Ze hebben het gevoel dat niets er meer toe doet – en van die gedachte kunnen ze niet meer loskomen. In zo’n geval moeten ze  het medisch circuit in. Onze bedrijfsartsen, met wie ik nauw samenwerk, kunnen hen doorverwijzen naar specialisten, die met medicijnen de scherpste kantjes van de somberheid kunnen afslijpen. Dat is erg belangrijk want dan is iemand vaak weer in staat om te werken. En werk geeft structuur.’

Enke
Of dat bij Robert Enke ook had geholpen, is een vraag die Van der Spek niet kan beantwoorden. ‘Achteraf is het bijna onmogelijk een goede diagnose te stellen. Was hij depressief, extreem faalangstig, was er sprake van een psychose, of heeft hij de dood van zijn dochtertje niet kunnen verwerken? We zullen het waarschijnlijk nooit weten. Daar komt nog eens bij dat sommige vormen van depressie zo zwaar zijn dat een zelfmoord nauwelijks is te voorkomen.’

Meer informatie over depressie

Reageer op dit artikel