artikel

Brzo 2015 en ISO 45001, samen sterk

Veilig werken

Het Besluit risico’s zware ongevallen moet ongevallen met gevaarlijke stoffen voorkomen. Naast deze Brzo-wetgeving staat ISO 45001: de norm voor gezond en veilig werken. Hoe verhouden die zich tot elkaar? Botsen de belangen of versterkt ISO 45001 de Brzo-bedrijven, en andersom?

Brzo 2015 en ISO 45001, samen sterk

Er zijn in Nederland verschillende bedrijven die te maken hebben met de Brzo 2015-regelgeving, de Nederlandse wetgeving van de Europese Seveso III-richtlijn. Deze bedrijven hebben een vergunning om te werken met gevaarlijke stoffen. Het gaat daarbij om een scala aan bedrijven, dat varieert van transportbedrijven (met opslag van gevaarlijke stoffen) tot raffinaderijen.

De zware ongevallen die zich bij deze activiteiten kunnen voordoen, lopen uiteen van brand, explosies en een gifwolk tot zware milieuverontreiniging. Bij dit soort ongevallen kunnen gevaarlijke stoffen veel schade toebrengen aan mens, dier en milieu.

> LEES OOK: Blootstelling aan toxische stoffen vergroot kans op ALS

Brzo 2015: zware ongevallen voorkomen en gevolgen beperken

Daarom stelt de Brzo-regelgeving zich primair ten doel om zware ongevallen te voorkomen. En vindt er toch een incident plaats, dan moet de regelgeving de gevolgen daarvan zoveel mogelijk beperken. Afhankelijk van de gevaarlijke stof en de vergunde hoeveelheid zijn bedrijven dan ook verplicht om aan het Besluit risico’s zware ongevallen 2015 te voldoen. Een onderdeel van het Brzo 2015 is daarom het inrichten en onderhouden van een veiligheidsmanagementsysteem (VMS). Dat VMS bestaat uit een Preventiebeleid Zware Ongevallen (PBZO) en een veiligheidsbeheerssysteem (VBS).

> LEES OOK: Zo doet u het goed met Brzo 2015

ISO 45001: gezond en veilig werken werknemers in organisatie

Dan de ISO 45001. Die is gericht op gezond en veilig werken van werknemers binnen de context van de organisatie. Bedrijven die werken volgens ISO 45001, werken systematisch aan het verbeteren van de arbeidsomstandigheden, gezondheid en veiligheid van de medewerkers. ISO 45001 is een internationale norm die kan worden toegepast op elk type bedrijf. Dat kan de spreekwoordelijke slager op de hoek zijn, tot een fabriek waar men werkt met gevaarlijke stoffen.

> LEES OOK: De bredere blik van ISO 45001

De vraag is of ISO 45001 invulling kan geven aan de eisen die de Europese Seveso III-richtlijn stelt aan het VBS. Brzo heeft betrekking op het milieu en op de mens. ISO 45001 richt zich op de mens. De vraag is daarom: kan ISO 45001 invulling geven aan het deel van het VBS dat betrekking heeft op de mens?

Brzo 2015 en ISO 45001, samen sterk

Vaak beschikt een bedrijf al over ISO 9001 voor het kwaliteitsmanagementsysteem en ISO 14001 voor milieu. ISO 9001, ISO 14001 en ISO 45001 vormen voor een bedrijf een drie-eenheid met dezelfde basis: de High Level Structure (HLS). Daarbij voegt ISO 9001 aan de HLS de kwaliteitselementen toe, ISO 14001 de milieuelementen en ISO 45001 de elementen voor gezond en veilig werken. Dit maakt de vraag nog specifieker: kan een geïntegreerd managementsysteem invulling geven aan het VBS?

> LEES OOK: Kwaliteit en risico in de hightechindustrie

In praktijk lijken ISO 45001 en Brzo 2015 te botsen

In de praktijk lijken ISO 45001 en Brzo 2015 vaak te botsen. Een inspecteur van Brzo kijkt op detailniveau naar de organisatie. Zo vraagt hij onder meer naar een opleidingsmatrix. Een inspecteur wil daadwerkelijk zien of iets is uitgevoerd. Hij zegt letterlijk ‘toon maar aan’. De auditor die naar ISO 45001 kijkt is veel meer bezig met het proces. Hij kijkt naar hoe een bedrijf ervoor zorgt dat werknemers gezond en veilig werken. Dat kan per bedrijf en zelfs per afdeling verschillen. De manier waarop moet passen bij de activiteiten, de mensen en het bedrijf.

Doordat de verschillende manieren van aantoonbaarheid zo met elkaar botsen, worstelen de meeste bedrijven met de inrichting van het managementsysteem. Zij kiezen er dan voor twee systemen te implementeren of af te zien van ISO 45001.

> LEES OOK: Lessen in veiligheid voor Brzo-bedrijven

Toch hoeven Brzo, ISO 45001 en ISO 14001 niet te botsen

Toch hoeven de Brzo-regelgeving en ISO 45001 in combinatie met ISO 14001 niet te botsen. Bij het bepalen van de juiste scope van ISO 14001 en 45001 kunnen alle elementen van het VBS uit de Seveso III-richtlijn worden afgedekt. Cruciaal daarbij is dat het inspectieteam, dat wordt gevormd door vertegenwoordigers van de Omgevingsdienst, de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (I-SZW), de Veiligheidsregio en de waterkwaliteitsbeheerder, bij de inspectie meer gaat kijken of het proces goed loopt. En of voorkomen wordt dat er een zwaar ongeval kan plaatsvinden. Voor de ISO-auditor betekent dit dat hij begrijpt dat bedrijven er soms voor kiezen om procedures en werkinstructies op te stellen om de voorspelbaarheid te vergroten.

Brzo 2015 en ISO 45001, samen sterk

Tabel: Overzicht van de verschillen tussen ISO 45001 en Brzo

Inspectieteam en auditteam moeten elkaar leren begrijpen

Uit onze ervaringen blijkt dat inspectieteam en auditteam het lastig vinden om die elementen eruit te halen om te kunnen beoordelen of wordt voldaan aan de eisen vanuit de wet en de norm. Maar vaak blijkt ook dat, als beide partijen meer van elkaar begrijpen en het bedrijf moeite doet elementen in het managementsysteem te benadrukken, beide teams prima uit de voeten kunnen met een geïntegreerd managementsysteem.

> LEES OOK: Procesveiligheid, dit is het en zo werkt het

Ook voor Brzo geldt dat bedrijven die beschikken over een geïntegreerd managementsysteem al bekend zijn met de werkwijze en de systeemelementen. Een groot aantal verplichtingen vanuit het Brzo 2015 vormt een vast onderdeel van een geïntegreerd managementsysteem. Het bedrijf moet ervoor zorgen dat de specifieke aandachtspunten van het Brzo hierin een plek krijgen. Voor een aantal bijzondere Brzo-onderwerpen is een aanvulling van het systeem nodig. Dit is het geval bij onder meer het beleidsdocument (PBZO-document) en een gerichte werkwijze voor gevaaridentificatie en risico-evaluatie.

Werken op basis van Brzo of ISO maakt medewerkers niet uit

De integratie van Brzo en ISO 45001 levert voordelen op. De basis van beide systemen is continu verbeteren: Plan-Do-Check-Act. Door geïntegreerd naar het bedrijf en de beheersing te kijken, door te monitoren en te sturen, ontstaat synergie tussen de processen.

Dit klopt vanuit het oogpunt van de medewerker. Die medewerkers doen hun werk. Het maakt ze verder niet uit of de manier van werken gebaseerd is op de Bzro-wetgeving of een ISO-certificaat. ‘De medewerkers werken al geïntegreerd, nu het managementsysteem nog’ is dan ook een veelgehoorde uitspraak.

Peter Stufkens | consultant milieu en veiligheid bij advies- en ingenieursbureau Tauw. Eldert de Vries |senior-adviseur arbeidsveiligheid bij Tauw en gecertificeerd Hoger Veiligheidskundige (HVK).

 

> TIP: het boek Veiligheidsmanagementsystemen volgens ISO 45001:2018

Reageer op dit artikel