blog

Vertrouwen in techniek vereist kennis

Veilig werken

Wie hoog klimt, kan diep vallen. Dus bedacht een vernuftig genie de hoogwerker om mensen boven het maaiveld te verheffen, zodat zij daar makkelijker hun werk kunnen doen aan hoge bouwwerken of constructies. Comfortabel en veilig, als het goed is.

Vertrouwen in techniek vereist kennis

Maar het is niet altijd goed, getuige het hoogwerkerdrama in Zaltbommel op 3 mei jongstleden. Twee mensen kwamen om en een derde raakte zwaar gewond, toen het bakje van de hoogwerker waarin zij aan het werk waren losraakte en circa 15 meter naar beneden viel. Het ongeluk is helaas geen unicum, want jaarlijks gebeuren in Nederland zo’n twintig ernstige ongelukken met hoogwerkers. De International Powered Access Federation (IPAF), een internationale brancheorganisatie voor gemechaniseerd werken op hoogte, pleit al enige jaren voor betere waarborgen voor het veilig gebruik van hoogwerkers.

Vertrouwen in techniek

Wie zelf wel eens in het bakje van een hoogwerker het luchtruim heeft gekozen, zal het beamen: je moet veel vertrouwen hebben in de techniek en de veiligheidsvoorzieningen van zo’n apparaat. Want de gebruikers zijn volledig afhankelijk van wat er gebeurt als zij met de joystick het werktuig opdracht geven hen naar een bepaalde hoogte en bepaalde horizontale afstand (de zogenoemde ‘vlucht’) te brengen. Haperen van de techniek, waardoor je op onaangename hoogte kan blijven steken zonder uitweg, is de minste van de problemen waardoor je als hoogwerkergebruiker kan worden getroffen. Een val vanuit het bakje of kantelen van de hele machine, zijn incidenten die gelukkig niet vaak voorkomen, maar vaak genoeg voor de IPAF om zich zorgen te maken.

Toezicht en handhaving

Al in de zomer van 2014 voerde de internationale federatie van hoogwerkerfabrikanten, – leveranciers en –verhuurders gesprekken met leden van de Tweede Kamercommissie Arbeidsomstandigheden en veilig werken. De IPAF hield een pleidooi voor beter toezicht en betere handhaving van het Arbeidsomstandighedenbesluit en de Richtlijn Arbeidsmiddelen, met als focus een degelijke opleiding voor hoogwerkergebruikers, zoals de regelgeving vereist. IPAF constateert dat van de circa 18.000 hoogwerkers die Nederland telt, 15.000 stuks door verhuurbedrijven onbemand worden verhuurd en dat de huurders in veel gevallen niet veel meer kennisbagage meekrijgen dan een vluchtige instructie van de bedieningsfuncties. Niet bepaald een solide basis voor een veilige wisselwerking tussen mens en machine.

Gebrekkige kennis?

Of het ongeluk bij de hotelverbouwing in Zaltbommel het gevolg was van gebrekkige kennis van de bouwvakkers die met de machine aan het werk waren, zal onderzoek van de Inspectie SZW misschien leren. Veel feiten over het ongeluk zijn nog niet bekend, maar één feit is dat de drie bouwvakkers met bakje en al vanaf de uitgeschoven telescooparm van de hoogwerker naar beneden vielen. Hoe kon dat? Een acuut technisch falen? Metaalmoeheid? Slijtage in combinatie met gebrekkig onderhoud? Misschien zat de oorzaak in de techniek, maar had een betere opleiding de slachtoffers dan voor onheil kunnen behoeden? Hadden zij door goede controle van het apparaat vóór ingebruikname gebreken kunnen constateren en een risico kunnen vaststellen? Nog een stap terug: mag van huurders van een hoogwerker worden verwacht dat zij de machine vóór gebruik zo kritisch controleren op technische staat en veiligheid?

Waan van de dag

Door de waan van de dag zal dat in de praktijk lang niet altijd gebeuren. ‘We hoeven alleen maar even snel een reclamedoek op te hangen. En dat ding wordt dagelijks gebruikt en het gaat toch altijd goed?’ Correctie: bijna altijd. De techniek dient de mens en gebruikers van hoogwerkers en andere mechanische werktuigen moeten op die techniek kunnen vertrouwen. Maar dat vertrouwen heeft alleen waarde met afdoende basiskennis van de techniek en de veiligheidsvoorzieningen van een apparaat waaraan je als huurder/gebruiker je leven toevertrouwt. Eerst maar eens afwachten wat de inspectie van dit incident gaat vinden en of die bevindingen in lijn zijn met de zorgen van IPAF.

 

Rob Jastrzebski | freelance journalist in de sector veiligheid en crisisbeheersing

Reageer op dit artikel