blog

Vuurwerk of najaarsexplosieven

Veilig werken

De ‘r’ zit weer in de maand, dus ook de najaarsexplosieven zijn er weer. Ja, ooit noemden we dat vuurwerk, maar de clandestiene knallers die tegenwoordig in schuren en slaapkamers van illegale handelaren en bravourige tieners worden aangetroffen, overschrijden met regelmaat de kracht van handgranaten.

Vuurwerk of najaarsexplosieven

Daarom zou de politie dergelijk zwaar knalwerk liever onder de Wapenwet zien vallen dan onder de vuurwerkregelgeving. Je hoeft geen wetenschapper te zijn om dat te snappen. Bij mij stonden de afgelopen weken ook regelmatig de ramen en deuren in hun sponningen te vibreren toen een paar stratenblokken verder het een en ander aan kruitwerk werd ontstoken.

Kortzichtig pleidooi voor totaalverbod vuurwerk

De astronauten en donderslagen die je legaal in de vuurwerkwinkel kan kopen, steken daarbij qua effect erg schril af. Met het toenemend geknal de komende weken zijn de jaarlijkse oud & nieuw-zorgen weer terug bij dierenliefhebbers, ouderen, wetshandhavers, burgemeesters en hulpverleners. Net als de kortzichtigheid van politici, die ook dit jaar weer een pleidooi hielden voor een ‘totaalverbod’ op vuurwerk. Alsof dat de problemen met agressie en zwaar knalvuurwerk oplost …

Milieu: markante ‘smogpiek’ rond oud en nieuw

De maatschappelijke zorg over vuurwerk, legaal en illegaal, is deels een milieuvraagstuk. Siervuurwerk brengt velen in vervoering door de fraaie kleuren die je ermee in de lucht kunt schilderen. Maar tegelijk zorgt het traditionele pyrotechnische nieuwjaarsspektakel voor flinke milieuverontreiniging. Want naast kruit zitten er nog allerlei andere stoffen in, zoals zware metalen. Het nationale meetnet voor luchtkwaliteit laat ieder jaar rond oud en nieuw een markante ‘smogpiek’ zien, de 31-decembercurve. Daarbij ligt de luchtverontreiniging gedurende enkele uren vele malen hoger dan het gemiddelde.

Overigens valt de relatieve bijdrage van vuurwerk aan de totale fijnstofproblematiek met waarden rond de één procent nog wel mee. Het gaat ook maar om een kortstondige uitstoot. Terwijl andere fijnstofbronnen, zoals het verkeer, continu aanwezig zijn en bewoners van stedelijke gebieden langdurig blootstellen aan hoge emissiewaarden.

> LEES OOK: Mensproeven

Openbare en arbeidsveiligheid: talloze incidenten

Een tweede en voor sommige beroepsgroepen groter zorgpunt is dan ook het veiligheidsaspect van met name illegaal vuurwerk. Ieder jaar weer zijn er talloze incidenten met opgeblazen straatmeubilair, winkelpuien en zelfs auto’s. Terwijl op rellen belust jong tuig er ook genoegen in schept om brandweerlieden en politieagenten die hun ‘feestje’ komen verstoren, te bestoken met Cobra’s en andere illegale zware knallers.

Over arbeidsveiligheid gesproken … wie werkzaam is in het publieke ambt en in de nieuwjaarsnacht en de dagen daaromheen aan het werk moet als toezichthouder, hulpverlener of ordehandhaver, kan zich maar beter stevig prepareren. Met minimaal een goede veiligheidsbril, gehoorbescherming en dikke lagen brandbestendige werkkleding.

> LEES OOK: De basics van beschermende kleding

Opsporing illegaal vuurwerk: tegenwoordig vak apart

En dan de opsporing van illegaal zwaar vuurwerk. Dat is tegenwoordig ook een vak apart. Recent in het nieuws: politieagenten die zware illegale knallers aantreffen zijn zo bang voor de plofkracht ervan dat ze het niet meer zelf willen afvoeren naar een opslag. Daarom worden thans particuliere beveiligers ingezet om het aangetroffen knalwerk te bewaken totdat een gespecialiseerd bedrijf het komt afvoeren. De vrees voor illegaal professioneel vuurwerk gaat zelfs zo ver, dat bij het aantreffen van partijen in schuren, garageboxen of woningen soms de Explosieven Opruimingsdienst Defensie wordt ingeschakeld en hele straten preventief worden ontruimd.

Een beetje overdreven. Want het spul ligt daar gewoon in dozen opgeslagen en is soms al in kofferbakken van auto’s of in vrachtwagens en bestelbusjes van pakkettransporteurs het halve continent over gereisd zonder dat er iets mee is gebeurd.

vuurwerk

Ook onbewuste risico’s vuurwerk voor logistieke sector

Maar ‘safety first’ is het devies. En daarom schakelen de betrokken instanties de veiligheidsmaatregelen liever een tandje hoger. Overigens is er ook terechte zorg bij de voornoemde vrachtwagenchauffeurs in de logistieke keten en werkers in distributiecentra. Die weten ook niet altijd wat er in kisten en dozen uit illustere, veelal Oost-Europese landen in hun vrachtwagens en magazijnen belandt. Een deel van de illegale vuurwerkhandel wordt weliswaar tijdens het transportproces onderschept en uit de vervoersketen gehaald, maar een deel ook niet. Ook in de logistieke sector lopen mensen dus onbewust risico’s.

> LEES OOK: Dag van het magazijn: veilig is goud

Hoe jaarlijkse problemen rond jaarwisseling oplossen?

Politie, gemeentebesturen en de politiek breken zich al jaren het hoofd over hoe de jaarlijkse problemen met vuurwerk en agressie tijdens en rond de jaarwisseling zijn op te lossen. De aanpak van illegaal zwaar vuurwerk wordt elk jaar verder opgevoerd, maar het lijkt dweilen met de kraan open. En hoewel een deel van de publieke en politieke opinie een totaalverbod op vuurwerk nastreeft, is dat ook dit jaar weer niet haalbaar gebleken.

Zo’n totaalverbod is ook een kortzichtige reflex. Want die criminele uitwassen rond oud & nieuw hebben niets te maken met het wel of niet vrij verkrijgbaar zijn van legaal vuurwerk. Relschoppers en raddraaiers die er genoegen in scheppen de orde te verstoren, vernielingen aan te richten en hulpverleners en agenten aan te vallen, doen dit toch wel. Die komen toch wel aan hun zware knalwerk. Het vrij verkrijgbare consumentenvuurwerk is voor hun doelen helemaal niet geschikt. De illegale handel is booming en vindt steeds nieuwe wegen.

LEES OOK: Onzekere risico’s managen, hoe doe je dat?

Verbieden? Illegale handel is booming en veroorzaakt geweld

Vergelijk het maar met het toenemend wapengeweld in het criminele circuit: handel in wapens en munitie is ook streng verboden en toch vinden zware automatische wapens, handgranaten en professionele explosieven ongehinderd hun weg naar een ieder die een concurrent in het drugsmilieu wil liquideren of een plofkraak wil zetten. Een totaal vuurwerkverbod zal dan ook geen effect hebben op de ‘beroepsraddraaierij’ en kan zelfs leiden tot meer risico’s. Want de handel in illegaal vuurwerk zal alleen maar toenemen. Ook valt te verwachten dat gepassioneerde liefhebbers van kleuren en knallen in toenemende mate op zolderkamertjes en in schuren aan het knutselen slaan om zelf vuurwerk te brouwen. Dat komt de veiligheid ook niet ten goede.

Bestrijden geweld en vernieling met vuurwerk weerbarstig

Ergo: het bestrijden van excessen van geweld en vernieling met zwaar illegaal vuurwerk is een weerbarstige zaak en vraagt meer inspanning dan een simpel verbod op welke categorie vuurwerk dan ook. Alle inspanningen om de illegale handel in te dammen en legaal vuurwerk te reguleren ten spijt zijn nieuwjaarsgeweld en schade en overlast door zwaar vuurwerk  hardnekkige fenomenen. Die leveren voor de maatschappij in het algemeen en enkele beroepsgroepen in het bijzonder veiligheidsrisico’s op.

Laten we daaraan denken de komende weken. Als opsporingsdiensten weer tonnen ‘najaarsexplosieven’ moeten onderscheppen, afvoeren en opslaan en hulpverleners onder moeilijke omstandigheden hun werk moeten doen terwijl zij belaagd worden met lawinepijlen en Cobra’s. Wetshandhavers en hulpverleners: sterkte!

> LEES OOK: De keerzijde van de passie

O ja, niet vergeten: binnenkort mijn eigen vuurwerkbestelling voor de jaarwisseling doen. Legaal siervuurwerk uiteraard. De familie en de buren rekenen weer op een mooie show, zoals elk jaar. Om veilig te kunnen genieten bestel ik direct die vuurwerkbril en oordopjes erbij. En misschien een mondkapje … tegen het fijnstof.

Rob Jastrzebski | freelance journalist in de sector veiligheid en crisisbeheersing

 

> TIP: Ontdek tijdens de Masterclass Leiderschap, cultuur en veiligheid wat informeel leiderschap betekent voor veiligheid.

de rol van informele leiders bij vuurwerk

Reageer op dit artikel