blog

Symbolen zijn niet altijd even eenduidig

Veilig werken

‘Ik heb het hartje aangevinkt, maar bedoel natuurlijk niet dat ik je bericht geweldig vind. Ik denk aan jullie.’ Voor de Facebook-lozen onder ons: dit was een reactie onder een verdrietige FB-post. Je kunt daar op berichten reageren met symbolen.

Symbolen zijn niet altijd even eenduidig

Beschikbaar zijn duimpje (leuk), huilebalk (verdrietig), rood hoofd (boos), huilie (verdrietig), open mond (verbluft) en het eerdergenoemde hartje (geweldig). Maar in de praktijk gebruiken we de symbolen vaak voor andere boodschappen dan de schriftelijke uitleg van Facebook aangeeft. Het hartje zie je vaak als een ‘wat lief van jou’, of ‘digitale knuffel’.

Een discrepantie tussen betekenis en uitleg is op Facebook meestal geen drama. Uit de context of door de afzender weet de ontvanger wat iemand bedoelt. 

Ook in Arbowereld gaat het met symbolen vaak goed

Anders wordt het als je de informatie nodig hebt om risico’s in te schatten, zoals in onze Arbowereld. Op zich gaat dit heel vaak goed. Over het witte wegrennende mannetje op de groene achtergrond kan geen misverstand bestaan. Ik heb nog nooit gehoord dat iemand de vluchtroute verwarde met, laten we zeggen, een atletiekbaan.

> LEES OOK: App helpt bij veilig werk

Volkomen duidelijk zijn ook de ronde blauwe borden met daarop persoonlijke beschermingsmiddelen als helmen, gehoorkappen, brillen en veiligheidsschoenen. Bij de adembescherming mis je natuurlijk informatie over het type filter. En bij handschoenen wil je echt meer weten over het soort en de dikte van het materiaal. Maar dat je iets moet, is duidelijk.

> LEES OOK: Het wat & hoe van PBM

Druppels en visje: prima, maar uitroepteken geen topper

Symbolen: het uitroeptekenDe eigenschappen van gevaarlijke stoffen worden in heel de wereld uniform aangeduid door wiebertjes met een rode rand. Ook daar gaat het voor de meeste symbolen prima. Het pictogram voor bijtend/oxiderend is erg goed gelukt. Je hebt de neiging om je hand terug te trekken bij het zien van de druppels die vanuit een reageerbuis op een hand dreigen te vallen. Au. Ook het dode visje: volstrekt duidelijk.

Maar wat had men in gedachten bij het uitroepteken? Pas op! Voor wat? Voor stoffen met een gezondheidseffect op korte termijn. Mwah, geen topper.

> LEES OOK: Hoe gevaarlijk is asbest nu echt?

Bij het exploderende mannetje hebben we een H-zin nodig

Symbolen: het exploderende mannetjeHet symbool dat wat mij betreft de kroon spant, is dat van het exploderende mannetje. Dat is het poppetje met in zijn borstkas een uitstralende bol. In de praktijk zien veel mensen hem als hét symbool voor kankerverwekkende stoffen. Dat kan kloppen. Maar het symbool kan ook staan voor schadelijk voor de voortplanting, dodelijk als druppels bij inslikken in de longen komen, inademen kan leiden tot overgevoeligheid, en zo voort en zo verder. Het staat voor alle gezondheidseffecten op lange termijn. Dit manneke is niet te vertalen zonder de bijbehorende H(ealth)-zin.

Nu ik erover nadenk, is het best irritant. Een plaatje zegt meer dan duizend woorden, behalve als het gaat om stoffen die je ziek maken. Dan kun je met de symbolen voor zowel de gevaren als de bescherming niets zonder extra uitleg.

> LEES OOK: Daar is-ie weer, de nieuwe SZW-lijst carcinogenen

Gevaarlijke stoffen. Machtig interessant, veelomvattend, maar zelden in één beeld te vangen. We weten dus wat ons te doen staat: leesbril op en verder kijken dan onze neus lang is.

Tamara Onos | arbeidshygiënist bij Auxilium HSE. Blogt over de pracht en problemen van werk op www.tamaraonos.nl.

Reageer op dit artikel