nieuws

Vragenlijsten of een goed gesprek?

Veilig werken

Hoe staat het met de veiligheid in uw bedrijf? Om deze vraag te beantwoorden, kunt u natuurlijk teruggrijpen op een van de vele meetinstrumenten. Maar zijn die betrouwbaar? Kunt u niet veel meer informatie halen uit een paar goede gesprekken met directie en medewerkers?

Vragenlijsten of een goed gesprek?

Als zelfstandig veiligheidskundige gaat Annemarie Timmermans regelmatig bij bedrijven op bezoek. En dan schrikt ze af en toe van wat ze ziet. “Zo werd ik een keer rondgeleid in een organisatie van zo’n 25 medewerkers, en daar was het echt een enorme bende. Er werkten zelfs mensen met trichloorethyleen, zonder enige bescherming. En het is algemeen bekend dat die stof erg gevaarlijk is, zowel op de korte als op de lange termijn.”

Veiligheidsniveau vaststellen met meetinstrumenten

Wat moet een veiligheidskundige in zo’n geval doen? Een optie is het veiligheidsniveau van de organisatie objectief vast te stellen, met een van de vele beschikbare meetinstrumenten. De medewerkers kunnen dan reageren op stellingen als: “Alle operators/uitvoerenden en leidinggevenden zijn zelf een voorbeeld van veilig werken.” Of: “Operators/uitvoerenden en leidinggevenden geven regelmatig suggesties om de veiligheidsaanpak op de werkvloer nóg beter te maken.” Op basis van de antwoorden krijgt de organisatie een rapportcijfer, variërend van 1 (ontkennend) tot 5 (vooruitstrevend).

Het credo ‘meten is weten’ gaat niet altijd en overal op

De filosofie is duidelijk: meten is weten. Maar volgens Timmermans gaat dat credo niet altijd op. “Ja, luchtdruk of temperatuur kun je uitstekend meten, maar veilig gedrag … Een algemeen rapportcijfer zegt weinig over het bedrijf als geheel. Want het veiligheidsniveau op de ene afdeling kan vele malen hoger liggen dan op de andere. Daar komt nog eens bij dat die vragenlijsten worden ingevuld door managers en medewerkers zelf. Mensen vinden het moeilijk om objectief naar zichzelf te kijken, en ze zullen dus de neiging hebben om de zaken positiever af te schilderen. En daarom is het zelfs niet ondenkbaar dat het eerdergenoemde bedrijf – waar het zo’n bende was – nog redelijk hoog scoort.”

Instrumenten die niet voor vragenlijsten onderdoen

Volgens Timmermans heeft een veiligheidskundige een aantal instrumenten die op zijn minst niet voor die vragenlijsten onderdoen. “Je hebt je ogen, je oren, je kennis, je ervaring en vooral: je stem. Spreek medewerkers aan, haal de onderstroom boven, de obstakels die ervoor zorgen dat ze – ondanks hun goede intenties – toch onveilig werken. Als ik in een bedrijf met mensen in gesprek raak, wil ik dat ze mij binnen 5 minuten hun shit vertellen. Ik wil dat ze me toevertrouwen wat niet goed gaat, ook als dat betekent dat hun bedrijf minder goed overkomt.”

Veilige sfeer tijdens gesprekken over veilig werken

Hoe Timmermans dat bereikt? “Allereerst zorg ik tijdens die gesprekken voor een veilige sfeer. Er is geen goed of fout, niemand krijgt de zwarte piet toegespeeld. Maar aan de andere kant moet je wel kritisch doorvragen. Dus als iemand zegt dat hij een collega altijd aanspreekt op onveilig gedrag, word ik wantrouwig. Dat kan niet; niemand spreekt zo’n collega altijd aan. Dus vraag ik door: ‘Wat bedoel je met altijd?’En: ‘Is dat aanspreken wel eens moeilijk?’ Verder is het zaak om goed te luisteren. Let bijvoorbeeld op woorden als ‘best wel’ of ‘eigenlijk’. Die geven vaak aan dat de gewenste situatie verschilt van de praktijk.”

Dus: toch die vragenlijsten of liever goed gesprek?

Meetsystemen of een goed gesprek? Bij het antwoord op die vraag heeft Timmermans een duidelijk doel voor ogen: “Ik ben blij als medewerkers aan het eind van de dag beseffen dat het oké is om genuanceerd naar veiligheid te kijken. Je hoeft niet alles gedetailleerd te meten, je kunt varen op je eigen deskundigheid en professionaliteit. Alleen met een rondje door het bedrijf en gesprekken met de directie en medewerkers krijg je al voldoende informatie om samen aan de slag te gaan. De waarheid hoeft niet per se voor 100% boven tafel. Het is belangrijker om management en medewerkers te enthousiasmeren.”

Reageer op dit artikel