artikel

actueel

Wetgeving

Er bestaat binnen Europa grote verdeeldheid over de herziening van de Arbeidstijdenrichtlijn. Groot-Brittannie blokkeerde vorige maand in de vergadering met Europese ministers een mogelijke oplossing om uit de ontstane impasse te komen.

 

Londen wil in individuele gevallen de mogelijkheid behouden om werknemers langer dan 48 uur per week te laten werken. Frankrijk wil dat alle landen zich aan de Europese maximale werkweek houden en ziet niets in de zogeheten opt-outs-regeling. De huidige Arbeidstijdenwet staat ter discussie na een arrest van het Europese Hof van Justitie dat rusttijd tijdens zogeheten aanwezigheidsdiensten ook telt als werktijd. Bovendien moet rusttijd onmiddellijk na de aanwezigheidsdienst ingaan. Het Hof vindt tegelijk dat een werkweek maximaal 48 uur mag duren. De uitspraak zadelde de Europese lidstaten met problemen op. Vooral in sectoren waar ’s nachts gewerkt (en geslapen) wordt, zoals in de gezondheidszorg. Als de richtlijn niet wordt aangepast, leidt dit voor lidstaten tot hoge kosten en personele problemen.

 

De lidstaten zijn het erover eens dat de aanwezigheidsdiensten niet volledig moeten worden beschouwd als werktijd. Ook vinden zij dat de compenserende rusttijd binnen zeven dagen opgenomen moet kunnen worden.

 

Door de Europese tweespalt laat een akkoord over de hele richtlijn nog op zich wachten. Begin volgend jaar komt het Europees Parlement met een advies over de herziening van de richtlijn.

 

Bouwvakkers die in hoge mate worden blootgesteld aan kwartsstof, lopen veel risico silicose of longvliesafwijkingen te krijgen. Dit blijkt uit onderzoek van Arbouw. Tijdens het onderzoek werden bouwvakkers onderzocht van wie bekend is dat zij tijdens werkzaamheden als frezen, zagen, polijsten en schuren van steenachtige materialen worden blootgesteld aan hoge niveaus kwartsstof. Bij 13 van de 96 werknemers (16 procent) werden aanwijzingen voor zuivere silicose gevonden. Longvliesafwijkingen werden bij 29 van de 96 bouwvakkers (37 procent) aangetoond. Het Arbouw-onderzoek volgde op eerder onderzoek uit 1998. Daaruit kwam een lage kans op silicose naar voren. De aandoening werd bij slechts 0,8 procent van de onderzochte werknemers aangetoond. Dat cijfer leverde geen bewijs voor een rechtstreeks verband tussen de blootstelling aan kwartsstof en silicose.Volgens Arbouw geeft het tweede onderzoek een ander beeld omdat over nieuwe rontgentechnieken kon worden beschikt.

 

Arbo 2005 die volgend jaar op 19 en 20 januari wordt gehouden in Amsterdam Rai, kent een noviteit. Op het FAQ-plaza, (Frequently Asked Questions) kunnen bezoekers van de vakbeurs voor veiligheid, gezondheid en ergonomie op het werk, vragen stellen en in contact treden met experts in wet- en regelgeving en certificatie.

 

Naast een breed expositieaanbod belooft de organisatie ook in 2005 weer tal van congressen, seminars en spreekuren. Deze handelen onder meer over integrale bedrijfsgeneeskundige zorg, bedrijfsmaatschappelijk werk, onderzoeksresultaten, de arbocoordinator als spil en ergonomie. Meer informatie op www.arbo-rai.nl.

 

De Nederlandse Freesmaatschappij heeft eind vorige maand in het Spaanse Bilbao de European Good Practice Award gewonnen. Het bedrijf won de prijs, uitgereikt door het Europees Agentschap voor Veiligheid en Gezondheid op het werk, voor het aanpassen van de freesmachine die bij de wegenbouw wordt gebruikt. Hierdoor komen stof en kwarts niet in de ademzone van de machinist terecht. De jury beoordeelde 21 nominaties uit Europese landen. De Nederlandse Freesmaatschappij won eerder de Nederlandse Goede Praktijken Competitie 2004.

 

Werknemers in de horeca hebben het minder druk dan vier jaar geleden. De werkdruk is in vier jaar met 13,2 procent gedaald naar 29,7 procent. Daarmee is de doelstelling, min 10 procent, van het arboconvenant Werkdruk Horeca ruimschoots gehaald. De horeca tapt al een tijdje minder pilsjes en de omzetten in de sector lopen terug. Toch wijzen de sociale partners voor het bereikte succes naar de maatregelen die sinds 2000 binnen het arboconvenant Werkdruk Horeca zijn genomen. De campagne ‘HappyHoreca, beter functioneren is beter renderen’ bundelde de verschillende maatregelen voor werkgevers en werknemers. Er kwamen onder andere quickscans om verzuim en werkdruk te meten. Werkboeken behandelden thema’s als werkdruk, rendement en werkplezier. De branche ontwikkelde verder een sterk vereenvoudigde risicoinventarisatie en -evaluatie. Voor werknemers kwamen er trainingen ‘Omgaan met agressie’ en de inwerkmappen ‘Het betere werk’. Ook de internetsite www. happyhoreca.nl gaf veel informatie. Door de maatregelen zou 7,3 miljoen euro zijn bespaard op verzuimkosten. De convenantkosten van 1,8 miljoen zijn daarmee ruimschoots terugverdiend, aldus de tevreden sociale partners. De HappyHoreca-maatregelen blijven via het Horeca Branche Instituut beschikbaar. Ook de internetsite is na 2004 te bekijken.

 

De glastuinbouw werkt nog niet veilig genoeg met bestrijdingsmiddelen. Daardoor kunnen werknemers op latere leeftijd ernstige gezondheidsproblemen krijgen, aldus de Arbeidsinspectie (AI) Bij een onderzoek naar de arbeidsomstandigheden in de glastuinbouw constateerde de AI bij 150 van de 231 onderzochte bedrijven overtredingen. Een keer werden de werkzaamheden stilgelegd vanwege valgevaar. Bedrijven hebben ook nog te weinig aandacht voor de lichamelijke belasting van werknemers.

 

Bij eerder onderzoek was driekwart van de bedrijven in overtreding. Volgens de AI werkt de sector inmiddels serieus aan verbeteringen. Er wordt al meer aandacht besteed aan de bescherming van de huid bij het werken in bespoten gewassen. Ook ontwikkelt de branche instrumenten die de lichamelijke belasting moeten gaan verminderen, aldus een positief gestemde AI.

 

Bedrijven moeten met werknemers die verzuimen door rugklachten, al na twee weken gaan praten over mogelijke werkaanpassingen. Zij keren daardoor gemiddeld 27 dagen sneller terug naar het werk, blijkt uit promotieonderzoek van Ivan Steenstra en Han Anema aan het VU medisch centrum in Amsterdam. De onderzoekers evalueerden, in samenwerking met TNO Arbeid, de Nederlandse variant van een Canadees programma. Het programma gaat uit van het aanpassen van het werk in overleg met alle betrokkenen (werknemer, leidinggevende en arbo-adviseurs) na twee tot zes weken verzuim. Het doel is belemmeringen voor werkhervatting weg te nemen. Als de werknemer niet terugkeert, is er na acht tot tien weken verzuim een uitgebreid oefenprogramma gericht op herstel van functioneren, niet op pijnbestrijding. Uit onderzoek onder 196 werknemers blijkt dat de werkaanpassingen, waarin de werknemer zelf ook een stem heeft, bij werknemers met rugklachten sneller leiden tot werkhervatting dan bij een controlegroep. Een jaar na de interventie was 91 procent van de groep met werkaanpassingen weer aan het werk, tegen 83 procent van de groep met gebruikelijke begeleiding. Het verzuim was gemiddeld 27 dagen korter. Het oefenprogramma voor mensen die na acht tot tien weken nog verzuimden, droeg niet bij aan een snellere werkhervatting. Volgens de onderzoekers kan de invoering van het programma de maatschappij en het bedrijfsleven flinke besparingen opleveren.

 

Hard denken is vermoeiender dan aanhoudend saaie klusjes doen. Dat verdedigde promovenda Annika Smit aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Zij ontkracht daarmee de algemeen aanvaarde arousal theorie. Sport maakt weliswaar fitter, maar de energie komt niet beschikbaar voor het denken. Meevaller: van uitputtend hard denken gaat de geheugenfunctie niet achteruit.

 

Sinds kort is een ‘Schoolgezondheidmeter’ beschikbaar voor basisscholen, het voortgezet onderwijs en de bve-sector. Scholen met een probleem op de werkvloer of op het gebied van arbeidsomstandigheden kunnen via de Schoolgezondheidmeter meer duidelijkheid krijgen over de aard en de oorzaak daarvan. Het instrument is gemaakt door Stichting Vervangingsfonds en Bedrijfsgezondheidszorg voor het Onderwijs.

 

WERKGOED heeft voorlichtingsmateriaal samengesteld voor werkgevers en werknemers van aannemingsbedrijven over oplosmiddelvrije of -arme bouwproducten. De website www.werkgoed.nl geeft een toelichting op een vier-stappenplan. WERKGOED is de projectnaam van het arboconvenant Bouw. Doelstellingen zijn minder fysieke belasting, minder blootstelling aan kwartsstof en oplosmiddelen en een betere organisatie van het werk.

 

De European Master of Science in Occupational Therapy van de Hogeschool van Amsterdam (HVA) is erkend als wetenschappelijke opleiding in deeltijd. Daarmee is Ergotherapie de eerste paramedische opleiding in Nederland met een geaccrediteerde wetenschappelijke richting. De HVA biedt de opleiding sinds 1999 aan in samenwerking met drie buitenlandse universiteiten.

 

Peter Wensveld (54) volgt Aalko van der Veen op als directievoorzitter van de marktorganisatie Mens & Werk Bedrijfszorg (1400 medewerkers) van Interpolis. Hiertoe behoren onder andere de arbodienst Commit en Salto Reintegratie.

 

Werknemers krijgen steeds vaker te maken met intimidatie, seksuele intimidatie en lichamelijk geweld door klanten en collega’s. Dit blijkt uit onderzoek over 2003 naar agressie en geweld op het werk. In dat jaar had 26,6 procent van de werknemers ervaring met intimiderend gedrag van klanten (2000: 20,5 procent). Negen procent van de werknemers werd in 2003 seksueel geintimideerd (2000: 4,7 procent). In 8,8 procent gebruikten klanten lichamelijk geweld tegen werknemers (2000: 6,9 procent). Behalve het publiek maken ook collega’s zich in toenemende mate schuldig aan seksuele intimidatie en lichamelijk geweld. Seksuele intimidatie door collega’s steeg van 2,5 procent in 2000 naar 5,3 procent in 2003, lichamelijk geweld door collega’s nam toe van 0,6 procent in 2000 naar 1,7 procent in 2003. ‘Gewone’ intimidatie door collega’s bleef gelijk op vijftien procent. Werknemers vinden intimidatie van collega’s erger dan van externen. De mate waarin agressief gedrag voorkomt, verschilt sterk per sector. Vooral bedrijven in de dienstverlening en de overheid krijgen relatief veel klachten. Opmerkelijk is dat het aantal klachten over intimiderend en agressief gedrag is afgenomen, terwijl het gedrag vaker voorkomt. De onderzoekers geven als verklaring dat werknemers weinig vertrouwen hebben in de afhandeling van hun klacht of bang zijn hun baan te verliezen. Bijna driekwart van de werkgevers heeft inmiddels beleid op papier in een plan van aanpak. Ook heeft de helft van de bedrijven nu een vertrouwenspersoon. Daarmee voldoen de bedrijven volgens staatssecretaris Van Hoof aan hun formele verplichtingen. Maar de sociale partners spelen volgens hem een belangrijke rol om het beleid beter over het voetlicht te brengen op de werkvloer. De overheid wil goede voorbeelden van een praktische aanpak van agressief gedrag onder de aandacht brengen van werkgevers, werknemers en arbodiensten.

 

Wie kan aantonen dat hij binnen vier maanden werkloos wordt, kan al voor de eerste werkloosheidsdag hulp krijgen bij het Centrum voor Werk en Inkomen (CWI) of Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV). Dat staat in het Wetsvoorstel wijziging WW en Wet REA. Daarmee wordt een op 1 juli af te ronden experiment met vervroegde inzet van reintegratiemiddelen voor mensen die werkloos dreigen te worden dagelijkse praktijk.

 

Ook schrijft de minister van SZW voor dat overheidswerkgevers ontslagen werknemers hulp moeten bieden bij het vinden van een baan. Ze moeten ook de reintegratiekosten betalen. Dit omdat ze eigenrisicodrager zijn bij werkloosheid en dus zelf verantwoordelijk zijn voor de betaling van een werkloosheidsuitkering aan een ontslagen werknemer. Het herplaatsings- en plaatsingsbudget over de periode 1998-2002 wordt beeindigd. Hieruit konden werkgevers subsidie krijgen als ze tussen 1998 en 2002 een arbeidsgehandicapte (opnieuw) in dienst namen. Het kabinet vindt dat werkgevers voldoende tijd hadden om hun aanvaag in te dienen.

 

Er is een conceptrapport ‘Tin and inorganic tin compounds’ uitgebracht over de gezondheidsrisico’s van beroepsmatige blootstelling aan tin en

 

anorganische tinverbindingen. Het rapport van de Commissie WGD van de Gezondheidsraad ligt tot 1 maart 2005 open voor commentaar.

 

In de grafimedia gaan vanaf begin januari bedrijfsadviseurs op bedrijfsbezoek om verzuim te verminderen en daarmee samenhangende kosten te verlagen. De adviseurs informeren over arbodiensten, arbowet, WW, WAO en zorgstelsel. Door ondernemers te ondersteunen en wegwijs te maken, wil de grafimediabranche helpen bij het doorvoeren van verbeteringen.

 

De Gezondheidsraad heeft het conceptrapport Acrylamide voor commentaar aangeboden aan de Subcommissie MAC-waarden van de Sociaal Economische Raad en aan deskundigen van werkgeversen werknemersorganisaties. Ook anderen kunnen tot 21 februari hun commentaar geven. Het rapport is te verkrijgen bij het Secretariaat van de Gezondheidsraad (070- 3407520) of via www.gr.nl.

 

Ergocoaches binnen zorginstellingen voorkomen rugklachten bij collega’s. Doordat zij letten op naleving van richtlijnen en afspraken, gaan hun collega’s daadwerkelijk anders werken. Dit blijkt uit onderzoek onder negentig instellingen met ruim 5800 zorgverleners uit vijf verschillende zorgbranches. Het onderzoek, in opdracht van het Project Ergocoaches, werd gepresenteerd op de landelijke Ergocoachdagen 2004 in Amsterdam.

 

SORRY

 

Onze welgemeende excuses aan de heren fotografen wier foto’s wij anoniem of onder andermans naam publiceerden in ARBO 12. De omslagfoto was van Peter van Beek, de foto’s op blz. 36 en 39 van Michel Wielick en die op blz. 51 van Patrick Post / Hollandse Hoogte. De redactie buigt diep in het stof…

 

 

De betrokken ministers van de Europese lidstaten hebben in de EU-Raad overeenstemming bereikt over de inhoud van een nieuwe Machinerichtlijn. De nieuwe richtlijn zal naar verwachting rond 2007 de huidige Machinerichtlijn gaan vervangen. Volgens woordvoerder R. Bakker van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid buigt het Europees Parlement zich dit voorjaar over voorstellen voor een geheel nieuwe Machinerichtlijn. De huidige richtlijn dateert uit 1995 en geldt voor sommige machines pas sinds 1997. Veel fabrikanten vinden de huidige richtlijn erg ingewikkeld. De nieuwe richtlijn moet tegelijk een vereenvoudiging inhouden en bijdragen aan ‘het ontwerpen en bouwen van intrinsiek veilige machines’. De concepttekst bevat onder andere nauwkeuriger definities. Zo wijzigde de definitie van een machine in het algemeen en zijn deelmachines, die nog samengesteld moeten worden, duidelijker omschreven. Ook de omschrijvingen van ‘een samenstel’ en ‘veiligheidscomponenten’ veranderden.

 

Het toepassingsgebied van de nieuwe Machinerichtlijn is nauwkeuriger gedefinieerd en voor bepaalde machines uitgebreid. Zo vallen straks ook bouwliften en machines voor het heffen van personen onder de nieuwe richtlijn. Deelmachines moeten volgens de nieuwe richtlijn in de toekomst beschikken over een montagehandleiding. Na goedkeuring van de nieuwe Machinerichtlijn in het Europees Parlement krijgen de lidstaten de tijd om de Europese wetgeving in de nationale wetgeving op te nemen. Daarna zal nog sprake zijn van een tijdelijke overgangssituatie. Volgens SZW-woordvoerder Bakker wordt de nieuwe richtlijn op zijn vroegst pas tussen 2006 en 2008 van kracht. Nederland beschouwt de nieuwe Machinerichtlijn als ‘modernisering’, aldus de SZW-woordvoerder.

 

Werknemers met psychische klachten voelen zich weinig serieus genomen. Signalen dat de werkdruk te hoog is of dat er andere spanningen spelen, worden door leidinggevenden slecht opgepikt. Bij uitval ervaren ze druk om snel weer aan het werk te gaan, terwijl de oorzaak niet wordt aangepakt. Dit waren veelgehoorde klachten bij de telefonische meldlijn Psychische Problemen op het Werk. Ruim vierhonderd mensen belden tussen 8 en 12 november de meldlijn, die de Commissie het Werkend Perspectief openstelde als onderdeel van de Week voor de Chronisch Zieken. Vooral werknemers belden. De meest gemelde psychische problemen waren ernstige stress, overspannenheid, burnout en depressie. De klachten uiten zich in oververmoeidheid, een pijnlijke nek en rug, maagklachten en hoofdpijn. Oorzaken liggen veelal in de hoge werkdruk, miscommunicatie, conflicten met collega of leidinggevenden en pesten. Er waren ook bellers met positieve verhalen. In enkele situaties kwamen leidinggevenden, collega’s en werknemers samen tot een goede oplossing van problemen. De Commissie het Werkend Perspectief kent twee goede oplossingen een prijs toe. Op basis van de meldlijn en een eerder gehouden NIPO-onderzoek overhandigt de commissie in januari de resultaten en aanbevelingen aan minister De Geus (SZW) en staatssecretaris Clemence Ross (VWS). Ruim dertig procent van de WAO-instroom wordt veroorzaakt door psychische problemen thuis of op het werk.

 

Verbouwereerd en met verbazing reageert de Beroepsorganisatie Arboverpleegkunde op het voornemen van ArboNed om te stoppen met de inzet van arboverpleegkundigen. De tweede arbodienstverlener van ons land kondigde een grootscheepse reorganisatie aan. Verzuimbegeleiding en reintegratieactiviteiten worden voortaan alleen nog door artsen en arbeidsdeskundigen gedaan. Met de reorganisatie verdwijnen 265 van de 1500 arbeidsplaatsen. Volgens het management van ArboNed is deze reorganisatie noodzakelijk om zo de liberalisering van de arbomarkt het hoofd te kunnen bieden. De reorganisatie is onderdeel van het totaalprogramma ‘De markt vooruit’ waarmee ArboNed zichzelf wil transformeren van ‘een typisch verzuimbedrijf tot all round dienstverlener op het hele terrein van werk en gezondheid’. Volgens de Beroepsvereniging Arboverpleegkunde wordt de vereniging benaderd door werkgevers die hun ongenoegen uitspreken over mededelingen van ArboNed die ‘een zeer negatieve beeldvorming over de arboverpleegkundigen in Nederland tentoonspreiden.’ De arboverpleegkundigen overwegen acties. Volgens de vereniging heeft de beroepsgroep in de bijna zestig jaar dat hij werkgevers en werknemers ondersteunt bij zorg voor arbeidsomstandigheden zijn waarde ruimschoots bewezen. ‘Arboverpleegkundigen in Nederland zijn gecertificeerd en hebben een hbo-opleiding dan wel een post hbo-opleiding gevolgd. Arboverpleegkundigen zijn laagdrempelig, betaalbaar voor werkgevers, generalistisch en specialistisch inzetbaar op het terrein van de arbeid en gezondheid, kortom een ideale arboprofessional die breed inzetbaar is voor werkend Nederland.’

 

Reageer op dit artikel