artikel

Het gebruik van perslucht voor reinigingsdoeleinden

Wetgeving

Oogletsel komt daarbij het meest VOOL Vooral in de industrie en in garages is dit soort ongevallen eerder regel dan uitzondering. Het wordt veelal veroorzaakt doordat perslucht kleine metalen splintertjes en dergelijke in de rondte blaast. Door de grote kracht waarmee de metaalsplinters in het oog terechtkomen, dringen deze diep in het oog waardoor de metaaldeeltjes moeilijk en alleen door medische specialisten kunnen worden verwijderd. Blijvende schade aan het oog of zelf blindheid kan hiervan het gevolg zijn. Maar ook de schone luchtstroom zelf is, wanneer deze direct in het oog wordt geblazen, krachtig genoeg om het oog ernstig te verwonden.

 

Bij het reinigen van bedrijfskleding of lichaamsdelen kan een ‘treffer’ met perslucht op de verkeerde plek serieus inwendig letsel veroorzaken. De ernst van de verwonding hangt onder andere af van de specifieke luchtdruk, de luchtsnelheid en ten slotte de afstand tot het blaaspistool. Dit soort ongevallen komt vooral voor wanneer werknemers perslucht gebruiken om werkkleding of lichaamsdelen mee te reinigen, of wanneer ze bij wijze van grap naar elkaar blazen.

 

Perslucht kan ook gehoorbeschadiging veroorzaken. In sommige gevallen komt de geluidssterkte bij schoonblazen namelijk ruim boven de 110 a 120 dB(A) uit. Bij het regelmatig schoonblazen van werkstukken en de werktafel kan de gemiddelde dagblootstelling aan schadelijk geluid behoorlijk worden verhoogd. Wanneer er geen voorzorgmaatregelen worden getroffen in de vorm van gehoorbescherming of geluidsarme blaaspistolen, is de kans op blijvende gehoorbeschadiging niet denkbeeldig.

 

Wanneer we iets met perslucht schoonblazen, zal de omgeving de stof en olienevel opnemen. Of dit gezondheidsschade veroorzaakt, hangt onder meer af van de tijdsduur waarin de medewerker aan schadelijke stoffen wordt blootgesteld en van de aard en concentratie van de verontreiniging. Bij het verwerken van vergiftige stoffen, zoals het saneren van as best of het vervangen van asbest remvoeringen, is het ten strengste verboden de werkstukken en de omgeving met perslucht te reinigen. In dergelijke gevallen moet een stofzuiger gebruikt worden. Dan gaan de vergiftige stoffen niet in de ruimte zweven. Aan perslucht wordt in de meeste gevallen olie toegevoegd om de aangedreven gereedschappen te smeren. Ook het inademen van olienevel kan schadelijk zijn voor de gezondheid.

 

Naast bovenstaande risico’s kent het onoordeelkundige of roekeloze gebruik van perslucht nog een paar minder vaak voorkomende, maar daardoor niet minder ernstige gevaren. Allereerst dienen we te wijzen op het gevaar van embolie. De perslucht kan door een gescheurde huid binnendringen en hierdoor verstopping van een of meerdere bloedvaten veroorzaken. Dat kan buitengewoon serieuze gevolgen hebben.

 

Verder vergroot het gebruik van perslucht de kans op brand. Immers, met het blazen van lucht in een ruimte wordt ook veel zuurstof aangevoerd. Wanneer een met olie en vet vervuilde overall met perslucht wordt schoongeblazen, kan die door de toename van zuurstof ineens vlam vatten.

 

Werken met perslucht voor reinigingsdoeleinden gaat dus niet geheel gepaard zonder risico’s. Vreemd genoeg zijn deze risico’s vaak niet in de meeste risico-inventarisaties en evaluaties (RIE’s) terug te vinden. Waarschijnlijk omdat het reinigen met perslucht niet tot de dagelijkse bezigheden, maar als een onschuldige, bijkomende activiteit wordt beschouwd. Maar wanneer schoonmaken met perslucht tot dagelijkse gang van zaken behoort, is het aan te bevelen om dit risico toch in de RIE op te nemen.

 

Veiligheidsmaatregelen

 

De gevaren van het reinigen met perslucht kunnen op verschillende manieren worden ingedamd. We noemen er een paar.

 

Gebruiksverbod

 

Een eenvoudige en effectieve maatregel is om het gebruik van perslucht voor de reiniging van kleding, werkplekken en werkstukken geheel te verbieden. Een verbod betekent wel dat werknemers voortaan op een andere manier moeten schoonmaken, bijvoorbeeld door het gebruik van luchtaangedreven stofzuigers.

 

Reductie van de luchtdruk bij reiniging

 

Luchtdrukreductie gaat wat minder ver dan een algeheel verbod. We kunnen de luchtdruk best terugbrengen van de gebruikelijke 6 a 7 bar tot minimaal2,4 bar. Dit kan door bijvoorbeeld een reduceerventiel in de leiding aan te brengen of door een speciaal pistool aan te schaffen dat de lucht reduceert.

 

Voorlichting

 

Naast deze voorzorgmaatregelen dienen de medewerkers voldoende voorIichting te krijgen over de gevaren van het werken met perslucht.

 

Persoonlijke beschermingsmiddelen

 

Verder dienen medewerkers over voldoende persoonlijke beschermingsmiddelen te beschikken. Hierbij valt onder andere te den ken aan: gehoorbescherming, veiligheids- of ruimzichtbrillen en, in sommige situaties, adembescherming en beschermende kleding.

 

Keuze blaaspistool

 

Ook de keuze van het juiste blaaspistool kan helpen het risico te verkleinen. Niet elk type blaaspistool is voor elk karwei geschikt. Er zijn verschillende blaaspistolen op de markt, zoals met of zonder spaanafscherming en blaaspistolen die voldoen aan de geluidsnormen.

 

Borging

 

In de praktijk blijkt het veelal niet eenvoudig om de hiervoor genoemde maatregelen op de werkvloer door te voeren. Het zijn vaak de werknemers die zich tegen dergelijke maatregelen verzetten of ze negeren. Voor hen betekent een andere werkwijze veelal extra werk. Zo maakt een reductie van de luchtdruk naar 2,4 bar een schoonmaakklus tijdrovender en in sommige gevallen ook moeilijker. Wanneer het gebruikvan luchtdruk geheel wordt uitgebannen, moeten de werknemers zelfs nieuwe reinigingsmethoden aanleren.

 

Procedure

 

Het is belangrijk om de afspraken in een procedure vast te leggen. Het spreekt vanzelf dat nieuwe medewerkers daarvan op de hoogte moeten worden gebracht.

 

Toezicht

 

Om de borging te realiseren, moet erop worden toegezien of de werknemers ook daadwerkelijk op een veilige manier werken. Toezicht voorkomt ook dat aangebrachte reduceertoestellen of geschikte persluchtpistolen in een mum van tijd worden verwijderd.

 

Werkplekinspecties

 

Door middel van het uitvoeren van werkplekinspectie kan worden geevalueerd of de genomen maatregelen doeltreffend zijn.

 

Wetgeving

 

In de Arbowet staan geen voorschriften over het werken met perslucht. Daarom moeten we terugvallen op de laatste stand van de techniek.

 

 

Reageer op dit artikel