artikel

Vakbondsbestuurder Ton Heerts: Claimcultuur? Jazeker!’

Wetgeving

Voor 1 mei 2005 moet de SER advies uitbrengen over de evaluatie van de Arbowet 1998. Op de tafel in Den Haag ligt een voorstel van staatssecretaris Henk van Hoof dat het aantal wettelijke bepalingen fors moet terugdringen. In juni van dit jaar klonk al het eerste wapengekletter. Toenmalig staatssecretaris Mark Rutte verkondigde tijdens een VVD-bijeenkomst dat het aantal arbobepalingen gehalveerd kon worden. Al vlot constateerden deskundigen dat dit onmogelijk was. Het merendeel van de regels komt namelijk uit Europa. Sindsdien duikelen de percentages over elkaar heen. Volgens Van Hoof komt zeventig tot tachtig procent uit Europa. CDA-Kamerlid Gerda Verburg sprak tijdens de plenaire behandeling van de begroting Sociale Zaken en Werkgelegenheid op 9 december 2004 van 12,6 procent van de regels

 

die uit Europa komen. Heerts houdt het op tachtig procent. ‘In Europa zijn ze juist bezig met meer arbomaatregelen. We maken ons belachelijk door de Arbowet te willen uitkleden. Van Hoof roeit tegen de stroom in. Maar de stroom wordt steeds sterker. Bescherming loont. Als het ministerie van SZW zich minder aantrekt van de Europese regelgeving, staan we vaker op de stoep van het Europese Hof.’ Volgens Heerts riepen de werkgevers en SZW een mythe in het leven. De mythe dat Nederland te veel arboregels kent. ‘In het regeerakkoord is daar al melding van gemaakt. De uitingen van Rutte zijn echter niet goed en vooral ook niet beargumenteerd. Het heeft de arbeidsomstandigheden geen goed gedaan. Sinds in de jaren negentig de Wet terugdringing Ziekteverzuim en sinds 2002 de Wet Verbetering Poortwachter van kracht werden is het verzuim drastisch teruggelopen. De WAO-instroom komt in 2004 lager uit dan we in de SER eerder verwachtten.’

 

Heerts is van mening dat goed arbobeleid loont en dat het de kwaliteit van leven en werken in een onderneming verhoogt. Met chirurgische precisie lijkt de bond dan ook de tegenaanval in te zetten tegen de heersende stroom van deregulering. ‘Waarom deze onbeargumenteerde aanval op arboregelgeving? In de Stichting van de Arbeid, waarin werkgevers en werknemers vertegenwoordigd zijn, hebben werkgevers erkend dat er nagenoeg geen tegenstrijdige arboregels zijn en ook geen overtollige regels. Dat is formeel erkend. We hebben SZW en de werkgevers formeel gevraagd aan te geven waar die tegenstrijdige of overtollige regelgeving in zou zitten. Ze moesten erkennen dat ze geen voorbeelden konden noemen. Daar komt nog bij dat een klachtenlijn van Economische Zaken over verkeerde regelgeving slechts achthonderd klachten opleverde. Heel weinig voor een land als Nederland. Met stip op een stond de regel van de gladde keukenvloeren geeist door de Keuringsdienst van Waren en de geribbelde vloeren vanwege de Arbeidsinspectie. Een regel die al lang niet meer bestaat. Ook Rutte moest erkennen dat er geen tegenstrijdigheden in de Arbowet zitten. Dat werkgevers en soms ook werknemers regels hinderlijk vinden is een ander verhaal. Maar we gaan de SER dus in met de constatering dat de Arbowet, het arbobesluit en de arboregelgeving geen tegenstrijdigheden bevatten’, zegt de FNV-bestuurder, die een lichte triomfantelijke lach op zijn gezicht tovert. ‘Dit is een overwinning. Niet zo zeer voor de FNV, maar wel voor de kwaliteit van werken in de onderneming. Het is winst voor goede arbeidsomstandigheden. Het levert minder verzuim op en minder loonkosten.’

 

Dat veel regelgeving hinderlijk is voor ondernemers, kan Heerts zich wel voorstellen, maar hij wil de discussie graag zuiver houden. ‘Waar zit veel regelgeving? In NEN-normen. Dat zijn privaatrechtelijke boeken met regels die niets met de Arbowet van doen hebben. Veel ondernemers beschouwen die als knellend, maar weten niet dat dit slechts aanvullingen zijn. Net als aanvullende brancheregels en informatiebladen van de Arbeidsinspectie. Alles wordt maar onder de noemer arbo geflikkerd. Op die NEN-normen wordt ook nog geld verdiend. De analyse van SZW over de Arbowet is dus onvolledig. Ondernemingen denken dat de wet bestaat uit de Arbowet, het Arbobesluit, de beleidsregels, de AI-bladen en de NEN-normen. Laat ze nou het laatste maar los laten, dat bespaart ze veel geld.’

 

Het gaat hartstikke goed met het verzuim in Nederland, aldus de FNV. En dat wordt ook de insteek bij de onderhandelingen over de Arbowet. ‘De bronaanpak werkt goed. De Arbeidsinspectie is een uitstekende stok achter de deur. Laten we nou niet in de valkuil lopen door veel dat nu publiekrechtelijk geregeld is, privaatrechtelijk te regelen en de Arbeidsinspectie op afstand te plaatsen. Wij vinden dat de Arbeidsinspectie blijvend de vinger aan de pols moet houden en wie een potje maakt van goede arbeidsomstandigheden moet het maar voelen. Op brancheniveau kunnen we best maatwerk leveren, maar we willen niet dat we over lage risico’s moeten onderhandelen met de werkgever, zoals in het voorstel van SZW staat. Van Hoof vindt dat we naar de rechter moeten als werknemers het niet eens zijn met de aanpak van de lage risico’s. Wij willen dat een werkgever volgens algemene regels die zogenaamde lage risico’s aanpakt. En als hij daarin verzaakt een boete krijgt. Ik heb niks met hoge en lage risico’s. In de richtlijnen wordt hier ook geen onderscheid in aangebracht. Buitengewoon onverstandig zo’n voorstel van SZW.’

 

Om zijn woorden in de SER kracht bij te zetten, toonde Heerts alle persberichten van de Arbeidsinspectie aan de leden van de SER. ‘Dat geeft aan dat bedrijven onvoldoende in staat zijn om zelf de arbeidsomstandigheden te regelen. Wij zullen dat als FNV ook de komende tijd benadrukken. Ieder zogenaamd laag risico dat een dodelijk ongeval of beroepsziekte veroorzaakt, meten we breed uit. Neem nou dat schildersbedrijf dat door nalatigheid een dodelijk ongeval en een gewonde werknemer op zijn geweten heeft. Nota bene in opdracht van de overheid bij het opknappen van de ambtswoning van Balkenende: het Catshuis. Bovendien werkten ze daar met vluchtige organische stoffen.’ De FNV denkt ook dat de deregulering van de Arbowet juist lastenverhogend in plaats van lastenverlagend werkt en is ook erg benieuwd naar de mening van het administratief orgaan lastenverlichting hierover. Heerts: ‘We hebben nu uniforme goed handhaafbare regelgeving. Als we straks volgens de plannen van SZW over lage risico’s moeten steggelen als werknemersvertegenwoordigers en directie leidt dit tot ongelooflijk veel vergaderwerk en extra werkuren in ondernemingen.’

 

Toch is Heerts niet tegen vereenvoudiging van regels. Lichtinval en de configuratie van toiletgroepen kunnen best wat simpeler, maar dan wel graag op landelijk niveau geregeld en niet op lokaal niveau. Dat geldt ook voor branchespecifieke risico’s.

 

‘Het maakt nogal wat uit of ik een keer veertig kilo moet tillen of dat een verpleegkundige of bouwvakker dat tig keer op een dag doet. Maar we willen daar best even naar kijken. Net zoals we ook best willen kijken naar het verhogen van de efficiency van een RI&E. Maar in de Arbowet staat al een bepaling die maatwerk mogelijk maakt. Daar wordt alleen geen gebruik van gemaakt. De architectuur van de wet is goed. Laten we nou op bedrijfsniveau onderhandelen over de totale keten van preventie, verzuim, reintegratie en inkomensderving, maar de basis, de Arbowet als randvoorwaarde overeind houden.’

 

Toch treft de FNV voorbereidingen die haar afdeling Claim versterken. Betekent dit dat de vakcentrale de Arbowet oude stijl al opgeeft, zijn verlies bij voorbaat erkent en al op de rug gaat liggen?

 

‘Nee, absoluut niet. Je moet het meer als stok achter de deur zien. Want reken maar dat we flink gaan procederen als er beroepsziekten ontstaan en ongevallen plaatsvinden. Tegen iedereen die mede schuldig is aan de inkomensderving die een werknemer hierdoor ondervindt. We hebben al een zaak aangespannen tegen een bedrijfsarts. Dat zo’n man volgens een richtlijn van de NVAB handelde, zegt me niets. We zijn er voor de werknemers, niet voor de bedrijfsartsen. Een dreigende claimcultuur? Jazeker!’ Ook wil de bond bovenop de WAO de extra garantieregeling Beroepsrisico’s invoeren, een verplichte private verzekering voor het ‘risque professionel’, waarbij voor werknemers die (deels) arbeidsongeschikt raken als gevolg van een arbeidsongeval of beroepsziekte een Extra Garantieregeling voor Beroepsrisico’s komt. De verzekering dekt de schade die de werknemer lijdt, de noodzakelijke medische kosten en er wordt een vergoeding uitgekeerd bij overlijden. En, Heers mag dan uit ander hout gesneden zijn dan zijn roemruchte voorgangers, de vakbondsmuziek kent ook hij. ‘Als Van Hoof het ‘naming and shaming’ niet invoert, dan doen wij het wel. De vervuiler betaalt. We zullen ze met naam en toenaam bekendmaken. En wel binnen enkele weken. Want vergeet niet: het Museumplein stroomde najaar 2004 niet alleen vol vanwege het prepensioen. Mensen willen dat we tegengas geven. Ook bij de versobering van de Arbowet. En dat zullen we zeker doen. Het is een speerpunt voor ons en we gaan zeker acties voeren.’

 

Reageer op dit artikel