blog

Kamerdebat over AI: gemiste argumenten

Wetgeving

Tijdens het debat werd een aantal argumenten ingebracht, die volgens mij nogal bezijden de roos waren. Kamerleden die de Arbeidsinspectie, zoals ik, een warm hart toedragen, hadden wel wat andere wapens in de strijd kunnen gooien.

Kamerdebat over AI: gemiste argumenten

 

In discussies over de arbeidsomstandigheden in Nederland gaat het altijd maar weer over de ruwweg 100 dodelijke slachtoffers van arbeidsongevallen per jaar. Die 100 betreurenswaardige slachtoffers vormen echter maar het topje van de ijsberg. Het aantal doden per jaar als gevolg van slechte arbeidsomstandigheden is niet 100, maar minstens 2.500 (FNV 2005: Werkgerelateerde sterfte in Nederland ). De cijfers uit de FNV-studie zijn sindsdien bevestigd door het RIVM, en vorig jaar nog geactualiseerd door het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten. De belangrijkste oorzaak van werkgerelateerde sterfte is niet ‘ongevallen’ maar werken met gevaarlijke stoffen !

 

In het debat bracht PvdA-Kamerlid Hamer een motie in waarin minister Kamp werd opgeroepen het aantal ongevallen per 2014 met 25% te laten dalen. Een nobele motie, maar tamelijk zinloos. De minister gaf direct aan dat het terugdringen van het aantal ongevallen niet direct in zijn macht ligt: het zijn toch vooral werkgevers en werknemers die invloed hebben op het aantal ongevallen. Daarin heeft de minister zonder meer gelijk.

 

Wat echter wel in zijn macht ligt (en daar zit volgens mij de belangrijkste reden om meer formatie voor de AI vrij te maken), is werkgevers te dwingen zich nu eindelijk eens behoorlijk aan de Arbowet te houden. Zo ligt bijvoorbeeld het percentage bedrijven dat een RI&E uitvoert al jaren onder de 40% (nog even los van de vaak beroerde kwaliteit van de wel gemaakte RI&E’s).

 

De doelstelling van de AI is de naleving van de RI&E-verplichting te laten stijgen tot 58%. Treurig. Kennelijk heeft de AI zich erbij neergelegd dat 40% van de werkgevers zich zelfs niets gelegen laat liggen aan de meest elementaire verplichtingen uit de wet. Een motie om de naleving van de Arbowet op een hoger peil te brengen was zinvoller geweest, en de uitvoering daarvan ligt meer in de macht van de minister.

 

Op het gebied van gevaarlijke stoffen – killer nummer 1 – is de situatie nog schrijnender. De aanvullende RI&E verplichtingen op het gebied van gevaarlijke stoffen worden volledig met voeten getreden. Slechts een op de acht werkgevers voert de RI&E uit zoals is voorgeschreven in het Arbobesluit. Gevolg: 2.000 gevallen van voortijdige sterfte per jaar.

 

Terwijl ingrijpen op dit punt toch eenvoudig en effectief is. Uit cijfers van de Arbeidsinspectie zelf blijkt dat bij handhavend optreden eventuele misstanden in bedrijven in 98% van de gevallen worden opgelost! Eens te meer een reden waarom de AI meer menskracht moet krijgen. Met elke inspecteur extra minstens een mensenleven gered, zou ik zo zeggen.

 

Ten slotte werd in het debat van 27 september ook nog ingebracht dat ‘extra inspecteurs’ zichzelf terugverdient door de inkomsten uit de bestuurlijke boetes. Aardig gevonden, in tijden van bezuiniging. Maar ook dat is slechts een deel van het verhaal. De maatschappelijke kosten van slechte arbeidsomstandigheden worden geschat op minstens 6 miljard per jaar. Als strengere handhaving hier ook maar 1% van zou afhalen, is de opbrengst voor de BV Nederland 60 miljoen. Dan moet je wel een zeer slecht gevoel voor goede bedrijfsvoering hebben als je dan niet kiest voor meer handhaving.

 

Jan Popma is senior onderzoeker arbeidsomstandigheden aan het Hugo Sinzheimer Instituut (Universiteit van Amsterdam).

Reageer op dit artikel