artikel

Agressie in de sociale werkplaats

Geen categorie

Het boekje dat in maart verschijnt (zie kader), gaat onder andere in op de oorzaken van de agressie. Een van de geinterviewden:

 

Bij sommige medewerkers zit die agressie er al jaren ingesleten. Als die vroeger in de zandbak zaten en hun schepje werd afgepakt, brulde pa: ‘Sla erop!’

 

Soms komt het door hun handicap, zoals autisme en verstandelijke beperkingen.

 

Een van onze medewerkers pakt iedere dag de bus terug naar zijn tehuis. Geen probleem als die precies om 16.40 uur aankomt – of binnen een zeer beperkte tijdspanne daaromheen. Maar heeft hij vertraging, dan gaat de man door het lint.

 

Veel medewerkers hebben moeite met veranderingen, zoals nieuwe roosters en werkzaamheden. En juist de laatste jaren is er veel veranderd. De politiek draagt SW-bedrijven op om medewerkers zoveel mogelijk door te laten stromen naar reguliere banen.

 

En de oplossing? Allereerst: agressie niet accepteren. Dat is niet zo vanzelfsprekend als het lijkt, zo vertelt een van de geinterviewden.

 

Als er een door het lint ging, zeiden we tegen elkaar: ‘Ach ja, dat is typisch hem, of dat is typisch haar. Die moet je even laten uitrazen. Maar nu zijn we tot de conclusie gekomen dat als je hier niet tegen optreedt, er een cultuur ontstaat waarin de godvers er net zo gemakkelijk uitkomen als de goedemorgens. Dan hoor je om de haverklap scheldpartijen en bedreigingen. ‘Als ik je voor de auto krijg, dan rem ik niet.’ Dat soort grappen.

 

Een ferm halt dus. En dat halt werd door elke sociale werkplaats vastgelegd in een anti-agressie-protocol. De gemeenschappelijke grondgedachte verwoordde een ondervraagde zo. Als jij over de zeik gaat, en ik zeg dat ik je niet kan helpen, moet je kappen. Ga je door, dan wordt het agressie en dat pik ik niet.’

 

Ook behandelen die protollen vaak dezelfde onderwerpen. Bijvoorbeeld: vormen van agressie, hoe het te voorkomen, hoe erbij te handelen, maatregelen na het incident, nazorg voor het slachtoffer, sancties tegen de daders, melding van incidenten, en aangifte bij de politie. Soms bevat zo’n stuk een compleet stappenplan: wat moet een leidinggevende doen bij welke vorm van agressie?

 

De laatste jaren turfden veel SW-bedrijven (zoals sociale werkplaatsen officieel heten) meer agressie-incidenten dan vroeger – scheldpartijen, bedreigingen, maar ook fysiek geweld. Dat nieuws bereikte de Stichting Beheer Collectieve Middelen (SBCM) ‘het kennis- en expertisecentrum voor arbeidsontwikkeling, gezond en veilig werken en arbeidsmarkt in de SW-sector’. Uit onderzoek van SBCM bleek dat sociale werkplaatsen kennis en ervaringen willen delen om zo agressie beter aan te pakken. Daarom verschijnt begin maart het boekje ‘Dit pik ik niet! Praktijkvoorbeelden van agressiebeheersing in de SW-sector’.

 

 

Leidinggevenden hebben het hier niet gemakkelijk. Ze moeten hun target halen, hun medewerkers op een hoger niveau brengen, en ook nog eens voor rust zorgen. Dat vereist veel tact en empathie.

 

Piet heeft jarenlang van alles besteld bij Wehkamp, en op een dag liggen de rekeningen tot het plafond en wordt het gas afgesloten. Dus komt hij hier ’s ochtends om zeven uur binnenstormen en wil de maatschappelijk werker spreken. En wel onmiddellijk. Zijn leidinggevende zegt dat die er nog niet is. ‘Kom over een uur maar terug.’ En Piet ontploft. Wat ging hier mis? De leidinggevende had Piet met meer respect moeten behandelen. Hij had hem serieus moeten nemen. Er is een groot verschil tussen: ‘Nee, ze is er niet’ en ‘Ze komt zo. Maar laten we vast een kop koffie drinken en vertel me eens wat er aan de hand is.’

 

Vandaar dat de ondervraagde bedrijven hun leidinggevenden op cursus stuurden, soms een paar dagdelen, soms meer. In een geval zorgde het trainingsinstituut zelfs voor een wel zeer uitgebreide nazorg: adviseurs zitten 24 uur per dag klaar voor advies. Niet alleen als er daadwerkelijk iets aan de hand is, maar ook de leidinggevenden bijvoorbeeld een moeilijk gesprek met een medewerker voorbereiden.

 

Terug naar het incident aan het begin van het artikel. Hanny met het blauwe doekje is geen echte werknemer. Zij speelt samen met twee andere acteurs zeven agressiescenes, die op een dvd staan. De geinterviewden zijn enthousiast over het resultaat.

 

De film maakte heel wat los. Neem die leidinggevende die zijn medewerker een uitbrander gaf, omdat ze het verkeerde doekje gebruikte. Had die dat niet wat vriendelijker kunnen brengen? Misschien een verstandig idee om ook daar afspraken over te maken? Zo zag je dat de discussie zich verbreedde: het ging niet alleen meer over geweld, maar ook over de manier waarop je met elkaar omgaat, over bijvoorbeeld kritiek geven.

 

Wat is het resultaat van deze anti_agressie-inspanningen? De geinterviewden zijn met name tevreden over de eenheid in het beleid. Leidinggevenden kunnen nu een norm stellen, de norm van het bedrijf.

 

En moeilijke medewerkers beseffen dat ze met agressie niet hun zin zullen krijgen, want iedere teamleider reageert hetzelfde.Is de agressie ook afgenomen?

 

Helaas, dat is moeilijk te zeggen. Vooral de kleinere incidenten halen niet altijd de statistieken: leidinggevenden zijn geneigd om ze in den minne te schikken. Dat maakt een evaluatie lastig. En uit het aantal meldingen bij de klachtencommissie kan je niet zoveel afleiden. Als dat afneemt, gaat het natuurlijk goed. Maar als het aantal klachten toeneemt, gaat het ook goed – want dan trekken mensen eerder aan de bel.

 

Reageer op dit artikel