artikel

Leve de routine

Geen categorie

Het ongeval was trivialer dan ooit. Man zaagt houtjes en ruimt daarna het zaagsel op. Daarbij raakt hij het zaagblad dat na het zagen nog een tijdje doordraait. Ernstige verwondingen, want ‘het slachtoffer is onoplettend geweest en verrichtte de handelingen routinematig’. Wat een onzin! Het domste wat je kunt doen, is mensen routinematig gedrag verwijten. Want werken volgens routines is onderdeel van de menselijke aard. Wie bepaalde handelingen vaker moet uitvoeren, leert zichzelf om dat automatisch te doen, zonder al te bewust nadenken. Daar is niets mis mee. Niet het routinematige werken moet worden bestreden, maar de foute routines. We schaffen eten en seks toch ook niet af omdat er ongezonde en onveilige vormen van bestaan?

 

Routines maken het mogelijk om effectief en efficient te leven. Zonder routines kunnen we niet autorijden of telefoneren, zelfs niet lezen of schrijven. En dankzij routines kunnen we al die activiteiten foutloos en desnoods tegelijkertijd uitvoeren. Sterker, alleen op een laag niveau van bewustzijn zijn routines foutloos uit te voeren. Voortdurend opletten verstoort routines. Natuurlijk, soms moet er tijdens routinematig gedrag even worden geschakeld naar een hoger niveau van bewustzijn. Goede routines hebben daarom schakelmomenten, die uiteindelijk ook in routines kunnen worden opgenomen.

 

Dat neemt niet weg dat er ook foute routines zijn. Routines die onhandig, storingsgevoelig of gevaarlijk zijn. Vaak is er dan bij het leerproces iets misgegaan. Foute routines bestrijden moet, maar is bijna onmogelijk. De enige mogelijkheid is erbij zijn als routines worden aangeleerd. Of als nieuwe routines ontstaan, bijvoorbeeld na ingrijpende veranderingen zoals verhuizingen of reorganisa-ties. Maar wie ingesleten routines wil bestrijden (‘het gevaar van routine’), kan beter iets anders gaan doen.

 

Gedrag van werknemers speelt een rol in elk arbeidsongeval. Maar de techniek en de organisatie van het werk bepalen hoe groot de invloed van het gedrag is. Goede techniek en organisatie werken corrigerend en niet escalerend. En goed gedrag is gebaseerd op goede routines. Dat vraagt om aandacht en oplettendheid bij het ontstaan ervan. En als de goede routines er eenmaal zijn, zet de oplettendheid dan maar op een laag pitje.

 

Reageer op dit artikel