artikel

Van bezems tot hamers

Geen categorie

Donkers benadrukt dat pestgedrag overal kan opduiken. ‘Ook al is de sfeer in jouw bedrijf uitstekend, dan nog kan het snel misgaan. Door een reorganisatie bijvoorbeeld. Stel, er moet op jouw afdeling twintig procent van het personeel vertrekken. Dan hoop jij toch dat jij daar niet bij zit. De sfeer wordt competitiever, en dus zullen mensen proberen om anderen buitenspel te zetten.’ Ook een nieuwe manager kan de boel flink overhoop gooien. Donkers: ‘Neem die medewerker die langzaam aan het opklimmen was binnen een beveiligingsbedrijf. Hij verzorgde de beveiliging van grote organisaties als Corus en ministeries. Maar toen kwam dus die nieuwe manager en die vond dat hij dat werk niet aankon. Nu zit hij ’s nachts een bouwput te bewaken. Zonder collega’s om zich heen, en zonder uitdaging.’

 

Donkers geeft het toe: ‘Natuurlijk is het mogelijk dat de man inderdaad niet functioneerde, maar dan is het vreemd dat dit pas na jaren aan het licht komt. En het is nog vreemder dat zo’n manager niet met de man in gesprek gaat. Bespreek dan hoe je als vrienden uiteen kan gaan en ga iemand niet zitten pesten.’

 

Dit betoog is meer dan alleen een moreel appel; het is ook gebaseerd op pragmatisme. Want pesten schaadt niet alleen het slachtoffer, maar ook de omstanders en zelfs de dader. Uiteindelijk is het hele bedrijf de dupe. De schade komt neer op zo’n 45.000 euro per jaar per pestgeval. Niet alleen door de tijd die eraan opgaat, maar vooral door het stijgende verzuim en verloop.

 

Terug naar de man die de hamer naar zijn hoofd kreeg. Want zijn geval laat mooi zien dat pesten vaak een symptoom is van een totaal verziekte sfeer. Donkers: ‘Je moet je voorstellen: dat ding vloog echt rakelings langs hem heen. En dus zette het management beide mannen direct op non-actief, en vroeg de collega’s wat er precies was gebeurd. Nu, dat was al snel duidelijk: iedereen legde de schuld bij de man die de hamer had gegooid. En dus mocht het slachtoffer weer aan het werk en werd de dader ontslagen.’ Tot zover klinkt het logisch. Maar nu neemt het verhaal een merkwaardige wending. ‘De hamergooier ging vervolgens al zijn collega’s bellen:

 

‘Vinden jullie het ook niet belachelijk dat ik eruitvlieg?’ Binnen een dag had hij ze zover dat ze hun verklaring introkken. Bovendien werd het slachtoffer door iedereen uitgekotst, want dat was een ‘matennaaier’. Nu is de dader weer aan het werk en zit het slachtoffer thuis. Allemaal door slecht management.’

 

Dat laatste lijkt een vreemde conclusie. Want valt er met dit soort medewerkers nog wel iets te managen? ‘Toch wel’, meent Donkers. ‘Het is alleen zaak om gevallen als deze voor te zijn. Dit soort incidenten komt niet uit de lucht vallen; daar is veel aan vooraf gegaan: isolering, foute grappen, kleine pesterijen. Toen had zo’n leidinggevende duidelijke normen moeten stellen, mensen moeten aanspreken. Nee, niet met hele verhalen, maar kort: ‘Dit doen wij hier niet! ’’

 

Als de pester al aan de gang is, maakt de leiding vaak twee fouten – allebei goedbedoeld. Zo begint ze met de dader te ontslaan. ‘Geen goed idee’, zegt Donkers. ‘Dan gaat hij naar een ander bedrijf, en loop je de kans dat hij daar verder pest. Je moet weten dat pesters doorgaan zolang het gedrag winst oplevert. Het biedt ze bijvoorbeeld populariteit in de groep, of het leidt de aandacht af van hun eigen zwakke punten.’

 

Bovendien is de pester volgens haar niet de enige die verantwoordelijk is. ‘Waarom wordt het pesten winstgevend? Doordat de collega’s het toelaten. Meestal voelden ze zich er niet gemakkelijk bij, maar toch hebben ze er niets tegen gedaan.’

 

Het beste is dus om met iedereen in gesprek te gaan, vindt Donkers. ‘Maak de dader duidelijk dat zijn gedrag niet wordt getolereerd. En richt je niet alleen op hem, maar op de hele groep.’ Ook voor de slachtoffers kiest het management vaak de verkeerde weg. Donkers: ‘Die mensen willen nogal eens vreemd reageren. Logisch dat die gepest wordt, roept dan iedereen. Maar dan haal je oorzaak en gevolg door elkaar, want waarom gedragen die mensen zich zo? Omdat ze zich jarenlang eenzaam en onveilig hebben gevoeld. Omdat ze vaak last hebben van een posttraumatisch stresssyndroom. Helaas zien veel leidinggevenden dat niet, dus sturen ze zo iemand naar een assertiviteitscursus. En daar hoort hij niet.’

 

HOE HERKEN JE PESTGEDRAG?

 

Houd het personeelsverloop in de gaten. Gaat dat opeens omhoog, is dat wellicht een teken.

 

– Let ook op het ziekteverzuim, vooral het frequente verzuim.

 

– Loop veel informeel rond en ga mee met de lunch. Wie maken foute grappen? Wie valt overal buiten?

 

 

INFO

 

Voor meer informatie over het Mobbing platform: www.mobbingexpertsplatform.nl. Lia Donkers’ praktijk vindt u op: www.coachingaandenrijn.nl.

 

 

Reageer op dit artikel