artikel

Waarom nog een gordel?

Geen categorie

Wie volgens de norm een hoogwerker bouwt, levert ogenschijnlijk dus een veilige machine af. Toch is dat maar de vraag. In de EN 280 ontbreekt namelijk een analyse van maatregelen die het gevaar om uit de werkbak te vallen aanzienlijk kunnen verkleinen, evenals de passende maatregelen zelf. Op die manier worden de afnemer en de gebruiker niet juist geinformeerd. Voor hen is een CE-markering het synoniem voor een in alle opzichten veilige machine. De fabrikant verklaart daarmee immers dat de machine voldoet aan de fundamentele veiligheids- en gezondheidseisen van de Machinerichtlijn. Fabrikanten en leveranciers lijken zich bewust van dit misverstand. Vaak geven zij in hun gebruikershandleidingen aan dat in de werkbak een veiligheidsgordel moet worden gebruikt. Een dergelijke draagplicht is op zich niet in strijd met een bronaanpak. Maar dan zou het valgevaar uitsluitend moeten wordt veroorzaakt door externe (omgevings)factoren, wat bij hoogwerkers niet het geval is.

 

Het Arbobesluit verbindt (in art. 7.2) het aanbrengen van een CE-markering met de bepaling dat de machine overeenkomstig de daarbij behorende gebruiksvoorschriften wordt gebruikt. Dat bleek toen de Arbeidsinspectie een werkgever een boete aanzegde omdat een hoogwerkergebruiker niet aangelijnd was, terwijl die draagplicht wel was vermeld in de gebruikershandleiding. De Arbeidsinspectie trok die aanzegging later weer in. Dat artikel dient namelijk een ander doel: het moet voorkomen dat een machine voor een andere functie wordt gebruikt dan de gebruiksvoorschriften aangeven, bijvoorbeeld een hoogwerker die als hijskraan wordt gebruikt.

 

Maar de Arbeidsinspectie is ook belast met de handhaving van de Machinerichtlijn. Daarbij speelt impliciet de vraag of een CE-markering terecht op een machine is aangebracht. Dit heeft echter geen hoge prioriteit. Pas na een klacht of ongeval komt de Arbeidsinspectie in actie. Dit spoort niet met de hoge prioriteit voor het voorkomen van valgevaar. De ene actie volgt de andere op.

 

Dus doet zich de vreemde situatie voor dat een inspecteur wel kan ingrijpen bij onbeveiligd werken op het dak van een garage, maar niet de hoogwerkergebruiker kan aanpakken die zonder gordel op 50 meter hoogte aan het werk is. Want de werkbak van een hoogwerker is voorzien van 1,10 m hoog leuningwerk, dat daarmee ruimschoots voldoet aan het Arbobesluit (art. 3.16 lid 1), dat leuningwerk met een hoogte van 1 meter voldoende vindt. De Arbeidsinspectie kan een hoogwerkergebruiker zonder veiligheidsgordel dus niet corrigeren.

 

CE-markering dient in eerste instantie om machines binnen Europa vrij te kunnen verhandelen. Het is meer een handels- dan een veiligheidspaspoort. Afnemers en gebruikers moeten er wel van uit kunnen gaan dat de machine aan de Machinerichtlijn voldoet. De Europese geharmoniseerde norm EN_280 moet borg staan voor een goede productspecifieke vertaling van de richtlijn, in de vorm van een juiste invulling van het begrip ‘stand van de techniek’. Praktisch vertaald: het ontwerp afstemmen op wat door vakdeskundigen in brede kring wordt aanvaard als in de praktijk toepasbaar. En de vraag of dat nu gebeurt, is nadrukkelijk aan de orde. De norm EN-280 richt zich te weinig op het gevaar uit de werkbak te vallen, ook de lopende herziening doet dit in onvoldoende mate. Veiligheidsvoorzieningen maken een hoogwerker in de regel zwaarder, zeker als het om het vergroten van stabiliteit en sterkte gaat. De hoogwerker wordt daardoor duurder en de ondergrond moet aan hogere eisen voldoen. De hoogwerker wordt daardoor minder concurrerend. Het ligt voor de hand dat fabrikanten, die over het algemeen prominent in normcommissies zijn vertegenwoordigd, hun commerciele belangen behartigen. Daarom zou het traject van Europese normering moeten verlopen via een meer evenwichtige vertegenwoordiging van partijen in normcommissies.

 

Er is dus werk aan de winkel voor normcommissies, fabrikanten, leveranciers en wellicht ook voor de Arbeidsinspectie. De in de inleiding genoemde oproep om de gordel te dragen, kun je kwalificeren als onvolledig en eenzijdig op de gebruiker gericht. De oproep is echter wel terecht, zeker zolang de in dit artikel voorgestelde verbeteringen niet zijn gerealiseerd. Maar ook daarna kan het gebruik van een gordel levensreddend zijn. Als je hem tenminste goed gebruikt (zie kader).

 

MEER INFO

 

IPAF en CPA,Technical Guidance Note H1/05/05, ‘Safety harnesses in mobile elevating work Platforms’. Zie ook www.ipaf.org.

 

ONTWERPMAATREGELEN TEGEN ONVERWACHTE EN ONGEWILDE BEWEGINGEN VAN DE WERKBAK EN DAARMEE TEGEN UIT DE WERKBAK VALLEN:

 

» een bedrijfszekere afdichting van het hydraulische systeem/cilinders, tegen het ongewild zakken van een van de armen of het kantelen van de werkbak;

 

» maatregelen tegen overbelasting en tegen kantelen van de werkbak, door een voorziening voor lastbegrenzing voor de hoogwerkers; in de regel zijn slechts machines geproduceerd na 1 augustus 2001 (inwerkingtreding EN-280) hiermee uitgerust. Als een fabrikant een CE-markering heeft aangebracht op een machine die deze voorziening niet heeft, is hij in overtreding;

 

» het waarborgen dat de werkbak pas in beweging kan worden gezet als (machinaal bedienbare) stempels grondcontact hebben en tevens dat ze geblokkeerd blijven zolang de werkbak niet in zijn basispositie terug is. Ook bij dit punt is aandacht geboden voor het niet terecht aanbrengen van de CE-markering op machines die voor augustus 2001 zijn geproduceerd;

 

» maatregelen tegen (te snelle) bewegingen van de werkbak bij rijden met de werkbak op hoogte op ruw terrein of over obstakels (bijvoorbeeld over kabelgoot of trottoir);

 

» maatregelen tegen (te grote) versnellingen/vertragingen van de werkbak in het bedieningssysteem, bijvoorbeeld bij een onderbreking van het commando of bij een noodstop;

 

» maatregelen tegen (te grote) flexibiliteit in het armsysteem, waardoor men niet nauwkeurig genoeg kan manoeuvreren en een aanvaring met een gevel of ander object riskeert.

 

GORDEL MOET VAL UIT WERKBAK VOORKOMEN

 

Het gaat niet om een val te beperken (fall-arrest), maar te voorkomen (fall-restraint). Kies daarom niet voor het gebruik van een doorsneegordel met veiligheidslijn van 2 meter en een valdemper. De gevaren hiervan zijn:

 

» Met die combinatie kun je toch nog ongeveer 5 meter vallen, met het gevaar dat je

 

in hardhandige aanraking komt met obstakels onderweg of met de grond.

 

» De redding is moeilijker, terwijl tijd dan een belangrijke factor is; een geblokkeerde

 

bloedcirculatie kan in 20 minuten tot ernstig letsel of de dood leiden.

 

» De bevestigingspunten aan de werkbak zijn veelal niet berekend op de belasting

 

van de val van een en soms zelfs twee personen.

 

» De schokbelasting op de werkbak als gevolg van een val kan de hoogwerker doen kantelen.

 

De veiligheidslijn moet zo kort zijn, dat je wel het werk kunt uitvoeren, maar niet uit de bak kunt vallen. Hij mag in lengte instelbaar zijn. De werkbak moet voldoende mogelijkheden bieden om de lijn doeltreffend te kunnen aanhaken.

 

Bovenstaande geldt voor alle hoogwerkers met giek, behalve als ermee boven water wordt gewerkt en het gezondheidsrisico van in het water vallen vermoedelijk kleiner is dan het vastzitten aan de werkbak.

 

Op schaarhoogwerkers en hefsteigers is het gebruik van een veiligheidsgordel in de regel niet noodzakelijk.

 

 

Reageer op dit artikel