nieuws

Het waarom van een MVK-opleiding

Veilig werken

Van oudsher zijn er twee veiligheidskundige opleidingen: die voor hogere veiligheidskunde en voor middelbare veiligheidskunde. Maar denk nu niet dat het bij een middelbare veiligheidskundige opleiding gaat om een uitgeklede versie. Want in de praktijk vullen een HVK’er en een MVK’er elkaar uitstekend aan.

Het waarom van een MVK-opleiding

Een lopende band bij een lampenfabriek. Hij is voorzien van diverse beschermkappen – maar die hebben de medewerkers er pasgeleden allemaal afgesloopt. Bij zijn inspectierondje ziet de MVK’er wat er gebeurt als de band vastloopt: dan geven die medewerkers de vastgelopen lampen een duwtje, met een stokje.

Een riskante situatie, zegt Corné Bulkmans van PHOV. “Want wat gebeurt er als een medewerker bij zo’n actie per ongeluk uitschiet? Dan komt hij mogelijk met zijn hand in de apparatuur. Nee, levensbedreigend is dat niet, maar in het uiterste geval kost hem dat wel een vinger.”

> LEES OOK:  Naar minimale manipulatie van machines

Hoe zal de MVK’er op zo’n incident reageren? Volgens Bulkmans zal hij niet alleen de gevaarlijke situatie aanpakken, maar ook proberen te achterhalen waarom deze situatie is ontstaan. “Tijdens de opleiding tot middelbaar veiligheidskundige wordt er veel aandacht besteed aan communicatievermogen. Die vaardigheid zal de MVK’er gebruiken om met die medewerkers in gesprek te gaan. En in dit geval kwam toen snel naar boven waar de pijn zat: in die lopende band zelf. Die liep namelijk iedere keer vast. En als je dan steeds de machine moet stilzetten, schiet het werk gewoon niet op.”

> LEES OOK: Communicatiefouten en hoe we ze voorkomen

MVK’er is pragmaticus in de praktijk van alledag

In zo’n geval is de reactie van zo’n MVK’er heel pragmatisch. “Hij zal bij het management aankaarten dat die lopende band moet worden vervangen – maar dat is niet alles. Want hij begrijpt ook dat die vervanging niet binnen een paar dagen is geregeld. En dus zal hij de mensen gewoon op de oude manier laten doorwerken. Zonder beschermkappen, maar – en dat is belangrijk – ook zonder lange mouwen of handschoenen. En met een gedegen voorlichting over de mogelijke risico’s. Een tijdelijke oplossing natuurlijk, maar wel een realistische.”

> LEES OOK: Wie is aansprakelijk voor een onveilige machine?

Het tekent het werkterrein van een middelbaar veiligheidskundige: de praktijk van alledag. Volgens Bulkmans is dat ook een verschil met de HVK’er. “Die is veel meer bezig met het beleid, met plannen op bedrijfsniveau, met algehele beheersmaatregelen: hoe loopt de machinelijn, hoe sturen we de processen? Natuurlijk, als zo’n HVK’er een rondje doet door het bedrijf, zal ook hij constateren dat de beschermkappen zijn verwijderd. Maar kleinere details … die zou hij wel eens kunnen missen. Zijn blik is gericht op de grote lijnen, de kaders.”

De HVK’er en de MVK’er vullen elkaar goed aan

En daarom vullen hogere veiligheidskundige en middelbare veiligheidskundige elkaar zo goed aan. “Neem een magazijn waar veel heftrucks rondrijden,” zegt Bulkmans. “Daar zal een HVK’er zich bezighouden met het opstellen van een verkeersplan. En ook zal hij er eventueel voor zorgen dat dit plan in alle vestigingen wordt uitgerold. Maar de MVK’er zal kijken of dat plan ook werkt – bij de vestiging waar hij aan is verbonden. En dan concludeert hij misschien dat de paden die zijn afgezet voor de heftrucks, veel te nauw zijn, waardoor de chauffeurs af en toe moeten uitwijken naar het voetpad. Dat soort praktijksituaties beoordelen, dat is bij uitstek de expertise van een middelbaar veiligheidskundige.”

> LEES OOK: Distributiecentra: racebaan voor heftrucks?

Arbeidshygiëne

Bulkmans ziet dus synergie tussen de HVK’er en de MVK’er. Maar hij gaat nog een stapje verder: volgens hem zou een MVK’er ook de opleiding moeten volgen tot middelbaar arbeidshygiënist. “Als je die twee disciplines – veiligheidskunde en arbeidshygiëne – beheerst, heb je een volledig overzicht. Je veiligheidsachtergrond geeft je een scherp beeld van de risico’s op korte termijn, en door die arbeidshygiëne zie je ook de lange termijn. Bijvoorbeeld de trillingen, geluid en gevaarlijke stoffen. Vergeet niet dat er in Nederland ieder jaar zo’n 80 slachtoffers vallen bij ongevallen, maar dat er tegelijkertijd zo’n 3000 tot 6000 mensen sterven door langetermijnrisico’s. Natuurlijk, je moet ervoor zorgen dat het aantal ongevalsslachtoffers niet zal toenemen, maar als je je blik verbreedt met arbeidshygiëne, valt er heel veel winst te behalen.”

> LEES OOK: Geen haan kraait naar gehoorbescherming

Soms lijkt het werk van een MVK’er vooral op controle. “Dat zie je bijvoorbeeld in de Botlek”, zegt Bulkmans. “Daar lopen veel MVK’ers rond, onder andere in gebieden met een hoog explosiegevaar. Natuurlijk zijn daarvoor allerlei protocollen opgesteld, en natuurlijk weten de medewerkers dat ze daar niet in mogen met apparatuur die vonken kan genereren – maar worden al die regels ook werkelijk nageleefd? De MVK’er zal daarop toezien. En als er toch riskante apparatuur naar binnen moet, zal hij ervoor zorgen dat de concentratie van de explosieve stof naar beneden gaat. Maar hij zal ook voortdurend overleg voeren met de hoger veiligheidskundige: die beheersmaatregelen van jou, werken die ook in de praktijk? En zo nee, dan moeten we het daar eens over hebben. Hoe komt dat precies?”

> LEES OOK: Brandschoon, werkgever aansprakelijk?

De preventiemedewerker in de rol van MVK’er?

Bij hoogrisicobedrijven speelt zo’n middelbaar veiligheidskundige dus een nuttige rol. Maar wie moet die rol precies vervullen? Een lastige vraag, zegt Bulkmans. “Het meest voor de hand liggende antwoord is natuurlijk: de preventiemedewerker. Die praktische invalshoek, die is bij uitstek geschikt voor hem, vooral omdat de functie van preventiemedewerker zelf niet gekoppeld is aan een officiële, verplichte opleiding.”

> LEES OOK: Verplichte opleiding voor de preventiemedewerker?

Maar daarnaast denkt hij ook aan het hogere kader, het management. “Ik ken een Engels bedrijf waar de directie heeft besloten dat al die managers een MVK-opleiding moesten volgen. Dat lijkt verrassend. Ten eerste praat je natuurlijk over een flinke kostenpost, en bovendien zitten die managers dadelijk met een dubbele pet op. Ze zijn én verantwoordelijk voor de targets – waardoor ze vaak gas willen geven – én voor de veiligheid – waardoor ze vaak gas willen terugnemen. Aan de andere kant, dat bedrijf besefte dat die managers die laatste verantwoordelijkheid al hadden. Juist een MVK-opleiding helpt hen om die ook te nemen. En zo’n opleiding geeft die managers ook inzicht in de veiligheidsconsequenties van hun beslissingen.”

Individuele medewerker kampt vaak met blinde vlekken

Ten slotte is een MVK-opleiding ook geschikt voor de individuele medewerker. Want volgens Bulkmans kampt die vaak met blinde vlekken. “Omdat medewerkers zo gericht zijn op het productieproces, zo gericht zijn op de grootste output in de kortste tijd, zit veiligheid vaak in een dode hoek. Soms neemt dat zelfs extreme vormen aan: een elektriciteitskabel van een machine die gewoon in het water ligt, terwijl hij daar echt niet voor is gemaakt. De medewerkers zien het gewoon niet meer. Tenzij een van hen natuurlijk is opgeleid tot middelbaar veiligheidskundige.”

> LEES OOK: Kleine hoekjes en grote blinde vlek

Reageer op dit artikel