artikel

Een bezoek van de Arbeidsinspectie

Wetgeving

Een werkgever heeft het recht om te weten of hij echt te maken heeft met een arbeidsinspecteur, en niet met iemand die doet alsof. Daarom hoort de inspecteur zich ongevraagd te legitimeren als hij zich meldt bij de portier of de receptie. Doet hij dit niet, dan moet de werkgever hem daarom vragen. Als de inspecteur zich vervolgens niet wil of kan legitimeren, kan de werkgever hem de toegang tot het bedrijf ontzeggen.

 

De inspecteur heeft op basis van de algemene wet bestuursrecht direct en ongehinderd toegang tot alle plaatsen waar arbeid verricht wordt. Mocht hem fysiek de toegang tot een werkplek belemmerd worden, zal hij contact opnemen met de politie. In dat geval maakt een bedrijf zich schuldig aan een misdrijf (artikel 184 Wetboek van Strafrecht) en zal daar een proces-verbaal voor krijgen.

 

In principe voert de inspecteur voor de inspectie een gesprek met de werkgever. In dit gesprek wordt in ieder geval uitgelegd in welk kader de inspecteur komt, wat hij wil gaan doen en welke Informatie: hij graag wil verzamelen.

 

Een werkgever is niet verplicht om een inspecteur op zijn tocht door het bedrijf te begeleiden. Het is bijvoorbeeld mogelijk dat hij daar niet voor in de gelegenheid is – of hij kan uberhaupt niet aanwezig zijn. In zulke gevallen zal de inspecteur vragen of iemand anders hem kan begeleiden.

 

De inspecteur zal altijd vragen of er iemand van de ondernemingsraad aanwezig is. Deze wordt door de inspecteur in de gelegenheid gesteld om gebruik te maken van zijn wettelijk vastgelegde vergezelrecht. Hierbij moet een kanttekening worden gemaakt. Als het ondernemingsraadlid op een andere locatie werkt en het enige tijd duurt voor hij ter plekke is, dan zal de inspecteur alvast aan zijn ronde beginnen. Eventueel kan het ondernemingsraadlid later aanschuiven, of na afloop nog een gesprek met de inspecteur voeren.

 

Een inspecteur maakt zijn rondje meestal aan de hand van een van tevoren vastgestelde inspectielijst. Deze inspectielijst bevat een zeer beperkt aantal inspectiepunten. Als de inspecteur punten ziet die niet in orde zijn, maar die niet voorkomen op zijn inspectielijst, zal hij daar niet handhavend tegen optreden. Wel zal hij hierover mondelinge opmerkingen maken, waarmee het bedrijf zijn voordeel kan doen. Let wel: wanneer de inspecteur ernstige overtredingen tegenkomt, dan zal hij toch handhavend optreden, ook als de onderwerpen niet op zijn inspectielijst staan.

 

Tijdens de inspectie zal de inspecteur vaak vragen stellen aan medewerkers. Die zijn wettelijk verplicht deze vragen te beantwoorden. Ook heeft de inspecteur de bevoegdheid foto’s en monsters te nemen, en kan hij zelfs voorwerpen en documenten in beslag nemen. In dit laatste geval moet hij een bewijs afgeven waaruit blijkt wat hij heeft meegenomen.

 

Als de inspecteur situaties tegenkomt die een direct en ernstig gevaar opleveren voor de veiligheid en de gezondheid van de medewerkers, kan hij bevelen het werk stil te leggen. Dit bevel kan de inspecteur aan iedereen geven, van medewerker tot directeur. En iedereen heeft de plicht dit bevel op te volgen. Wanneer het wordt genegeerd, is er sprake van een misdrijf. In dat geval wordt proces-verbaal opgemaakt tegen degene die het bevel genegeerd heeft. Dit kan dus ook een werknemer zijn.

 

Na afloop van de inspectie, zal de inspecteur zijn bevindingen doorspreken met degene die bevoegd is het bedrijf in rechte te vertegenwoordigen. De bevindingen kunnen meerdere vormen aannemen:

 

– Alle geinspecteerde punten zijn in orde. Dit wordt vastgelegd in een brief.

 

– Bepaalde punten zijn niet in orde. In dat geval wordt het handhavingsbeleid van de Arbeidsinspectie toegepast. Dit kan resulteren in:

 

• een waarschuwing of een eis tot naleving;

 

• een boeterapport;

 

• een proces-verbaal.

 

Bij het opmaken van een boeterapport of een proces-verbaal heeft de vertegenwoordiger van de rechtspersoon het wettelijk recht zijn visie kenbaar te maken en daar een verklaring over af te leggen. Is de vertegenwoordiger van de rechtspersoon tijdens het bezoek niet aanwezig, dan zal de inspecteur op een later tijdstip terugkomen om het boeterapport aan te zeggen.

 

Wanneer een boeterapport of een proces-verbaal wordt opgemaakt, krijgt de werkgever tevens een brief waarin staat welke maatregelen hij dient te treffen om de gesignaleerde tekortkomingen op te heffen.

 

Tot nu toe zijn we alleen ingegaan op de procedure tijdens de inspecties, en niet op de filosofie erachter. Toch verdient die filosofie de aandacht, want sinds 2007 is ze gewijzigd. Vanaf dat jaar geldt immers de nieuwe arbowet, en die geeft werkgevers en werknemers meer eigen verantwoordelijkheid. De nieuwe wet bevat namelijk alleen doelvoorschriften. Hoe een bedrijf die doelen wil bereiken, is niet wettelijk geregeld.

 

Ook de Arbeidsinspectie concentreert zich tegenwoordig op doelen en minder op de middelen die worden ingezet. De inspecteurs kunnen daarbij gebruikmaken van twee hulpmiddelen, namelijk de arbocatalogus en de branchebrochures (zie kader op p. 7).

 

HANDHAVINGINSTRUMENTARIUM

 

Eisen tot naleving. Die worden ingezet voor overtredingen waarvoor geen vastgestelde normering bestaat. In zulke gevallen maakt de Arbeidsinspectie gebruik van de stand van de wetenschap of de techniek als basis om een geconstateerde overtreding op te heffen.

 

Bestuurlijke boetes. Die worden opgelegd als er sprake is van ernstig gevaar voor personen (lik op stuk) of wanneer een waarschuwing of een eis niet is nageleefd.

 

Stillegging van werkzaamheden. Dit is aan de orde bij ernstig gevaar voor personen, meestal in combinatie met een bestuurlijke boete.

 

Proces-verbaal. Ingeval van overtreding van strafbare feiten, meerdere malen recidive bij een misdrijf.

 

Bestuursdwang. Die wordt ingezet bij specifiek in het Arbobesluit benoemde bepalingen.

 

Waarschuwing. Die geeft de Arbeidsinspectie voor die overtredingen waarbij geen ernstig gevaar voor personen bestaat en waarbij duidelijk is wat van de werkgever wordt verlangd (heldere norm uit publieke of private domein).

 

 

AGRESSIE BIJ INSPECTIES

 

Af en toe krijgen inspecteurs te maken met agressie. Dat gebeurde recentelijk bij controles op het rookverbod in cafes, en het gebeurt ook bij bezoeken van de Arbeidsinspectie. Toegegeven, zware incidenten komen weinig voor, zo’n vier a vijf keer per jaar.

 

Maar die gevallen liegen er dan ook niet om. Het gaat om bedreigingen met messen en ijzeren staven, en om zwaar verbaal geweld: ‘als je nu het terrein niet afgaat, steek ik je overhoop.’ Een keer, bij een controle van een tuinbouwbedrijf, werden de inspecteurs zelfs bespoten met insecticide. Bovendien zijn er nog de minder zware incidenten – gebrek aan medewerking en scheldpartijen – en die komen niet in de statistieken.

 

Wat doet de Arbeidsinspectie hieraan? Volgens een woordvoerder zijn de inspecteurs getraind om agressie te voorkomen. Tijdens een inspectie proberen ze zo min mogelijk het productieproces te verstoren. Ze stormen bijvoorbeeld niet met z’n allen de keuken van een restaurant binnen als het erg druk is. Want dan moeten de klanten extra lang wachten, en dat leidt tot irritatie. Maar dat wil niet zeggen dat de inspecteurs alleen hun zachte kant laten zien. Enige tijd geleden voerden ze controles uit bij de Sociale dienst, en daar hebben ze en passant veel geleerd over agressiebeheersing. Een van die lessen: hoe meer je pikt, hoe meer je uitlokt. Dus stellen de inspecteurs zich assertief op. Krijgen ze te maken met verbale agressie, geven ze eerst een waarschuwing. Helpt dat niet, beeindigen ze de inspectie. Natuurlijk komen ze dan terug – met politiebegeleiding.

 

Die politie schiet vaker te hulp, ook preventief. Bijvoorbeeld als de inspecteurs al voor een bedrijfsbezoek vermoeden dat het erom gaat spannen. Doorgaans is zo’n voorgevoel gebaseerd op signalen van de belastingdienst of de politie zelf, soms ook zijn de inspecteurs extra voorzichtig omdat ze gaan controleren op illegale arbeid. Dan liggen de boetes immers heel hoog – op zo’n € 8000 per illegale werknemer – en dat leidt nog wel eens tot spanningen. In extreme gevallen trekken inspecteurs zelfs een steekwerend vest aan.

 

 

Info: Arbeidsinspectie in 100 vragen, Kluwer www.arbonieuwestijl.nl,www.arboportaal.nl,www.Arbeidsinspectie.nl

 

Reageer op dit artikel