2005
<p>We kennen hem al jaren: het praktijkboek <span class="NADRUK">Arbo in kantoren. </span>Vorig jaar nog bespraken we een herziene druk en onlangs bracht de postbode ons alweer de opvolger. Aan ons signalement in <span class="NADRUK">ARBO </span>-2004 hebben we weinig toe te voegen. <span class="NADRUK">Arbo in kantoren </span>is nog steeds het helder geschreven en complete naslagwerk dat het al jaren is. Volgens sommigen is het te 'basic', maar de laagdrempelige aanpak van de auteur maakt dat zijn boek ook begrijpelijk is voor nieuwelingen in het vak. De vele preventiemedewerkers die zich volgend jaar zuchtend zullen afvragen wat ze toch van de arbo moeten, mogen er blij mee zijn. In vergelijking met de vorige uitgave is met name de informatie op het gebied van wetgeving en normering bijgewerkt en verder heeft het boek een nieuwe, frisse omslag gekregen.</p>
<p>Leenaars werkt met zijn arbodienst sinds anderhalf jaar aan een nieuw model. Met een beetje fantasie kun je stellen dat hij zijn dienst overbodig wil maken. Ter verduidelijking gebruikt Leenaars het ontwikkelingsmodel Derde Wereld. 'Je kunt mensen in Afrika voedsel brengen, maar je kunt ze ook leren vissen en voedsel verbouwen. Dat geldt ook voor de arbodienstverlening. Het is veel beter om medewerkers zelf de 'tools' te geven om bijvoorbeeld een werkplek goed in te richten. Vandaar dat we een model ontwikkelen waarbinnen we naast arbo en milieucoordinatoren en onze arbodienst ook een stuk of honderd preventiemedewerkers opleiden.'</p>
<p>'Maar', reageert Blaauwhof, 'dit is een enorm hoog percentage. Gigantisch! Vergeet niet dat alle voorlichting nog moet komen he? Ik vind ze juist erg ontrouw.' Blaauwhof is ex-directeur van ArboNed en sinds 1 juni de kopman van Occure. Hij wil zijn organisatie niet vergelijken met de zogenaamde arbo-Aldi's die voor een koopje arbodienstverlening aanbieden. 'Wij verschillen wezenlijk van deze bedrijven. We bieden bedrijven het ontbrekende puzzelstukje en willen juist de bedrijfsarts ruimte bieden meer kwaliteit te leveren. Bedrijven nemen straks hun eigen verantwoording, maar missen bijvoorbeeld een goede bedrijfsarts die verplicht is bij de verzuimbegeleiding. Zo'n puzzelstukje kan ook automatisering of andere professionals zijn. Wij hebben een netwerk van deskundigen waar bedrijven gebruik van kunnen maken.'</p>
<p>KLM Arbo Services - de arbodienst van de politie regio Amsterdam-Amstelland, de brandweer Amsterdam en de KLM - accepteerde de opdracht om dit medische onderzoek te coordineren. Op verzoek van het ministerie van VWS nam de dienst tevens de coordinatie op zich van het medisch onderzoek onder de bewoners van de Bijlmermeer.</p>
<p>De luchtvervuilingsbronnen bleken een duidelijk effect te hebben op de luchtkwaliteit. In de situatie zonder vervuilingsbronnen was gemiddeld 13 procent van de kantoormedewerkers ontevreden over de luchtkwaliteit, tegen 43 procent in de situatie met vervuilingsbronnen.</p>
<p>Jarenlang, vanaf 1976, verliep het vaststellen van MAC-waarden via de zogeheten drietrapsprocedure: de Commissie WGD van de Gezondheidsraad adviseert een gezondheidskundige grenswaarde voor stoffen die de gezondheid van werknemers kunnen beinvloeden, de Subcommissie MAC-waarden van de SER toetst vervolgens de sociaal-economische consequenties en praktische haalbaarheid van de grenswaarde, en ten slotte stelt de staatssecretaris van SZW de wettelijke of bestuurlijke grenswaarde vast.</p>
<p>De toon is gezet. Kom het MKB niet aan met te veel regels, betutteling en angst voor slecht werkgeverschap. Toch is het op het gebied van arbeidsomstandigheden geen slechte tijd voor de kleinere en middelgrote werkgever. Een jarenlang gekoesterde wens gaat in vervulling, tenminste bij voldoende parlementaire backup en een positief SER-advies, dat komende zomer wordt verwacht. Staatssecretaris Van Hoof wil de Arbowet simpeler maken. Inzet: meer eigen verantwoordelijkheid voor de werkgever, geen regelgeving meer voor lage risico's en het Europees niveau van arbeidsomstandigheden is goed genoeg. De tien procent regelgeving die Nederland er bovenop zet, moet verdwijnen. En de staatssecretaris heeft volgens het MKB toegezegd ook in Brussel te pleiten voor minder regels. De adviesaanvraag voor zijn plannen met de Arbowet ligt bij de SER. Daar komt nog bij dat arbodienstverlening, ijs en weder dienende, per 1 juli 2005 niet langer bij de reguliere arbodiensten hoeft te worden ingekocht. Tenminste, als het parlement het wetsvoorstel goedkeurt dat dit mogelijk maakt. Verhoeven legt uit waarom het MKB toch tegen dit voorstel stemde in de SER. 'We zijn voor het inkopen van diensten bij arbodienstverleners die het beste werken, maar in dit compromis worden we verplicht om een personeelsvertegenwoordiging op poten te zetten en daar goedkeuring aan te vragen om preventie van verzuim elders in te kopen dan bij de arbodienst. Dat betekent toch weer een lastenverzwaring. Wij willen die verplichting niet.' </p>
<p>Een groot aantal professionals in de regio vond inmiddels via de regionale centra de weg naar de kennis en expertise van het KGA. Maar of zij in de toekomst ook kunnen terugvallen op het kennisnetwerk, is onzeker geworden. De ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) besloten eind vorig jaar geen verdere subsidie meer te verstrekken aan het KGA. Een woordvoerder van het ministerie van VWS verdedigt die beslissing: 'De subsidie stopt omdat het een tijdelijke projectsubsidie betrof. Het is niet dat we de instelling niet meer belangrijk vinden. Maar op het moment dat een project is afgelopen, stopt ook de subsidie die daarmee gemoeid is. We verlengen een subsidie niet om een instelling overeind te houden. Daar zijn instellingssubsidies voor.'</p>
<p>Waarom schiet de wetenschap tekort als informatiebron voor de SCOEL? Classificatie van minerale kunstvezels is tot op heden vooral een kwestie van wel/niet kankerverwekkend en is niet zozeer gericht op het kwantificeren van effecten. Dit maakt het volgens Ziegler-Skylakakis moeilijk -- zo niet onmogelijk - om dosisresponsrelaties af te leiden.</p>
<p>De officier van justitie eist een werkstraf van 240 uur en een voorwaardelijke gevangenisstraf van vier maanden met een proeftijd van twee jaar. Tevens eist hij ontzegging van de rijbevoegdheid voor twee jaar, waarvan een jaar voorwaardelijk met een proeftijd van twee jaar.</p>
<p>Eerder is al aangetoond dat cognitieve gedragstherapie (CGT) door ervaren psychotherapeuten effectief is bij patienten met het chronisch vermoeidheidssyndroom. In het kader van dit onderzoek is gezocht naar studies waarin huisartsen de interventie uitvoerden (eerstelijnsgezondheidszorg). Daaruit bleek in het algemeen dat het bewijs voor de effectiviteit van psychosociale interventies door huisartsen beperkt en niet eenduidig is. Om dit nader te onderzoeken is een gerandomiseerd, gecontroleerd experiment gedaan waarbij huisartsen vermoeide en verzuimende werknemers behandelden met een kortdurende vorm van cognitieve gedragstherapie</p>
<p>Vanwaar toch de brede irritatie over arboregels, vanwaar het gevoel dat het anders zou moeten? Om deze vraag te beantwoorden kunnen we een uitstapje maken naar de theorie van Geert Hofstede, zoals hij die onder andere beschrijft in zijn publicatie <span class="NADRUK">Allemaal andersdenkenden; omgaan met cultuurverschillen </span>uit 1991. Hofstede onderscheidt vijf verschillende gedragskenmerken: masculiniteit/feminiteit; machtsafstand; individualiteit; langetermijngerichtheid en ten slotte - voor arboprofessionals van belang - 'onzekerheidsmijding'. Dit laatste kenmerk heeft grote invloed op de manier waarop mensen met risico's en vooral met regels omgaan. Volgens Geert Hofstede verschilt die van land tot land. In zijn boek bestempelt hij de Duitstalige en Zuideuropese landen als onzekerheidsmijders. Onzekerheidsmijders zoeken de oplossing van een probleem in eerste instantie in het opstellen en handhaven van regels. Inwoners van Angelsaksische landen kennen daarentegen een lage onzekerheidsmijding, althans ten tijde van Hofstedes onderzoek. Ze definieren een verschijnsel minder snel als probleem, dus als iets dat moet worden aangepakt en opgelost. En als ze iets aanpakken, doen ze dat eerder door mensen aan te spreken dan door regels op te stellen. Geert Hofstede gaf al in 1980 aan dat de discussie in Europa over regels daarom moeizaam zal verlopen: er zijn landen die in regels geloven en landen die er minder van verwachten. De Angelsaksische cultuur lijkt in Nederland de afgelopen jaren de overhand te krijgen. In die cultuur wordt minder van regels verwacht en meer van onderlinge ad-hoc-afstemming tussen mensen. Consequentie daarvan is overigens dat een goede voorlichting van medewerkers belangrijk wordt, zodat zij zelf daadwerkelijk meer verantwoordelijkheid kunnen nemen. Deze ontwikkeling verklaart de reactie van de BOA en niet alleen van deze organisatie. Er is een breed gevoel in de Nederlandse samenleving dat de oplossingsrichting van voorkomende problemen eerder in minder dan in meer regels moet worden gevonden.</p>