nummer 11
<p>Dit jaar start de Polikliniek Mens en Arbeid. Samen met de medische afdeling van het AMC en de VU behandelt het centrum werknemers met een complexe beroepsziekteproblematiek. Spreeuwers: 'We houden het bewust hoogdrempelig. Het is niet de bedoeling dat hier werknemers binnenlopen die ook door de bedrijfsarts behandeld kunnen worden. Bij de ontwikkeling van deze zorg voor complexe problematiek op het gebied van arbeid en gezondheid werken we samen met de Rijksuniversiteit Groningen. Door de samenwerking met klinische afdelingen beschikken we over een multidisciplinair team met specialisten op het gebied van huid- en longaandoeningen. Je moet dan denken aan de behandeling van werknemers die lijden aan een zeldzame vorm van astma of op het gebied van de audiologie. De astma kan dan door het werk zijn veroorzaakt, maar ook aangeboren zijn. Ons ideaalbeeld is dat er zo'n vijf of zes van deze voorzieningen gekoppeld aan de academische ziekenhuizen in Nederland zijn, waar mensen naar toe verwezen kunnen worden. Nu hebben we alleen nog een kliniek in Groningen en hier in Amsterdam. Wij willen graag een coordinerende rol spelen.'</p>
<p><i>Herman Schellekes verbaast zich over de foto bij het artikel 'Doorbraak of modieuze gril?' in Arbo 9. Want waar zijn de plastic schachten?</i></p>
<p>De werkgever meldde het ongeval direct aan de Arbeidsinspectie. Die concludeerde dat de stansmachine met een hand kon worden gestart. Ook was het mogelijk de (andere) hand onder de stempel van de stansmachine te brengen zonder dat de machine stopte.</p>
<p>Staatssecretaris Van Hoof van Sociale Zaken heeft een tip van de sluier opgelicht van zijn plannen voor een nieuwe, sterk gedereguleerde Arbowet. In een brief aan de Tweede Kamer schrijft hij te streven naar zo min mogelijk aparte Nederlandse regels bovenop de algemene regels van de Europese Unie. Alleen voor 'zeer ernstige risico 's ' wil hij een uitzondering maken. Daarbij denkt hij onder andere aan de regels voor het vervangen van producten met vluchtige organische stoffen en aan de voorschriften voor het werken met professioneel vuurwerk. Ook de nationale regels voor het werken in liftschachten en voor de preventie van ongevallen met gevaarlijke stoffen (ARI&E-regeling) wil de bewindsman ongemoeid laten. De nationale wettelijke bepalingen voor verlichting, zitgelegenheden, hinder en toiletten zullen zeker sneuvelen, schrijft Van Hoof. Ook komt de verplichting te vervallen voor een schriftelijke voortgangsrapportage over de uitvoering van het plan van aanpak. Het arbeidsomstandighedenspreekuur moet er eveneens aan geloven. Verder wil Van Hoof de wettelijke bescherming van vrijwilligers terugbrengen tot het beschermingsniveau van zelfstandigen. Hij is van plan om de ongevallenmeldingsplicht te beperken tot ongevallen met meer dan drie dagen verzuim. De regelgeving voor bedrijfshulpverlening wordt eenvoudiger, schrijft de staatssecretaris de Kamer. Voor psychosociale arbeidsrisico 's wil Van Hoof een beleidsvoeringsverplichting invoeren. De bewindsman studeert nog op aanpassingen van de nationale bepalingen voor zandstralen en voor het werken met specifieke gevaarlijke stoffen als benzeen en zandsteen. Voor een eventuele aanpassing van de regels voor de kwalificatie van de deskundige ondersteuning wacht hij eerst een evaluatie van de liberalisering van de markt voor arbodienstverlening af. Overigens verwacht de staatssecretaris pas over vijf maanden met zijn definitieve voorstel voor de wetswijziging te komen. </p>
<p>Gevarenidentificatie omvat drie belangrijke aspecten, namelijk identificatie van het gevaar, de oorzaak en het gevolg. De oplossing van het probleem behoort niet tot de HAZID. Wel moet het deskundigenteam een aantal maatregelen formuleren om een probleem aan te pakken. Maatregelen kunnen bedoeld zijn om een gevaar direct te reduceren. Ook kunnen ze zijn gekoppeld aan een latere fase van het project, bijvoorbeeld evaluatie met behulp van een andere onderzoekstechniek zoals een HAZOP (zie kader).</p>
<p>Zo'n 450 kleine en grote winkels, zelfstandige winkeliers en franchiseketens in heel Nederland moeten er dit jaar aan geloven. Van de Ecco's, Hakkenbar's, Dixon's en Bart Smitten van deze wereld wil de inspectie weten hoe ze het probleem aanpakken. Want dat het een probleem is, behoeft geen discussie. Vijftig procent van de winkeliers zegt te lijden onder diefstal, verbale agressie en geweld. De andere helft slikt het probleem weg. 'Ferry van Rossum?' Inspecteur Ilja de Vries van de Arbeidsinspectie schudt de hand van de filiaalhouder, een zware tas vol vragenlijsten om haar schouder. 'Misschien kunnen we in het kantoor gaan zitten, zodat de klanten er geen last van hebben', stelt ze voor. Goed idee.</p>
<p>Arbouw is een van de ontwikkelaars van een onlangs verschenen poster waarop natuursteenbewerkers kunnen zien en lezen hoe ze gezond en veilig kunnen werken<span class="VOETNOOTNR"><a name="VN-ID0EBA"></a>* <a href="#VNUITLEG-ID0EBA">[1]</a> </span>. Maar is zo'n poster ook effectief? Volgens Hanneke Bax, manager communicatie bij Arbouw, wel: 'Van deze poster hebben we het effect niet gemeten, maar het recept is hetzelfde als dat van andere posters die aantoonbaar succes hadden.' Het succes waar Bax over rept, is bekeken op locatie. 'We hebben posters op verschillende bouwlocaties in bouwketen opgehangen. Enkele weken later hebben we de mensen tijdens hun werkzaamheden gevraagd of zij zich de boodschap van de posters konden herinneren en of zij deze ook begrepen. Hieruit bleek dat de posters een hoge attentiewaarde hadden.'</p>
<p>De kantonrechter wil eerst inzicht verkrijgen in de aard en ernst van het letsel en de daarop gebaseerde hoogte van de claim. Daarna zal hij toetsen of de werkgever de zorgverplichting van artikel 7:658 BW heeft nageleefd.</p>
<p>Het ontbreken van richtlijnen voor de benodigde deskundigheid vormt niet alleen een probleem voor werkgevers. Arbodiensten hebben er ook mee te maken. Het is immers hun taak, net als die van gecertificeerde arbodeskundigen, om te toetsen of het aangegeven deskundigheidsniveau adequaat is vastgesteld.</p>
<p>Is het werkelijk onveiliger geworden in de procesindustrie? Op basis van het verkennende onderzoek is het niet mogelijk om hier een sluitend antwoord op te geven. Zo is het bijvoorbeeld nog maar de vraag hoe groot de werkelijke toename van het aantal incidenten is geweest. Inderdaad is het aantal meldingen vanuit Nederland aan de Europese Commissie toegenomen. Maar of dit een trend is, staat niet vast, want de gegevens - zowel de nationale als de internationale - zijn beperkt betrouwbaar. Inderdaad is in Nederland in 2002 en 2003 veel gemeld vanuit het Botlekgebied. Maar juist in deze periode is het beleid van de Arbeidsinspectie daar gewijzigd en is die intensiever gaan speuren naar incidenten. Meer incidenten kunnen er dus ook op wijzen dat die incidenten vaker worden vastgelegd. Andere indicatoren op het gebied van veiligheid, zoals milieu-incidenten en verzuimongevallen, vertonen namelijk geen trendmatige daling of stijging.</p>
<p>Hoe groot het risico moet worden ingeschat, daarover lopen de meningen uiteen. Maar alle experts zijn het erover eens dat de gebruikelijke afzuiging in een operatiekamer (het zogenoemde ventilatievoud) niet afdoende is. Voor een goed begrip: in de VS is het wettelijk verplichte ventilatievoud minimaal vijftien per uur, in het Verenigd Koninkrijk, net als in Nederland, minimaal twintig. Dit betekent dat de volledige luchtinhoud van de operatiekamer in een uur minstens twintig keer ververst moet zijn. Dit lijkt misschien voldoende. Meerdere goede onderzoeken hebben de samenstelling en de hoeveelheid rook gemeten ter hoogte van de mond van de operateur. Bij al die onderzoeken liggen de concentraties meestal net iets onder de MAC-waarden. Echter, het probleem is dat er ook waarden worden gemeten voor stoffen waarvoor in Nederland geen veilige blootstellingsgrens is bepaald. Wettelijk is vastgesteld dat dan elke blootstelling moet worden vermeden.</p>
<p>Inmiddels is de PGS 15 verschenen. In veel opzichten is zij een verbetering ten opzichte van haar voorgangster, de CPR 15. Voor laboratoria bevat de nieuwe richtlijn echter de nodige onduidelijkheden. Ook lijken de opstellers zich niet altijd bewust te zijn geweest van de praktische problemen waarmee zij het veld soms opzadelen.</p>
<p>Directeur Ton Schoenmaeckers van de BOA begrijpt op zijn zachtst gezegd weinig van de kritiek. Hij beschouwt de open brief van Stichting Arbouw aan de staatssecretaris als 'een flinke misser'. Schoenmaeckers: 'Onze leidraad is helemaal nog niet klaar, de brief is verstuurd op een idioot moment en deugt ook inhoudelijk niet.' Schoenmaeckers stelt dat de leidraad van Stecr/BOA helemaal geen blauwdruk wil zijn voor het kwalificatieniveau van de preventiemedewerker. 'Dat kan ook niet', zegt hij. 'Niemand weet welke deskundigheid de preventiemedewerker moet hebben. Er is geen standaard. Het is ook niet onze bedoeling om algemene eisen voor te schrijven. De leidraad is een hulpmiddel om stapsgewijs te bepalen hoe je vereiste deskundigheid vaststelt. Hoe weet je wat binnen het bedrijf de deskundigheid van de preventiemedewerker moet zijn? Wat zijn daarbij belangrijke factoren? Daarover gaat de leidraad. En dat is in alle bedrijven en sectoren toepasbaar', aldus de BOA-directeur.</p>
<p>Volgens de Gentse hoogleraar gelden de wetten van economie en politiek boven die van de gezondheid. Hij schermt ermee lobbyisten te kennen die de economische motieven succesvol boven de gezondheidskundige ethiek weten te plaatsen op de politieke agenda. Weliswaar wordt volgend jaar een Europese richtlijn van kracht die de grenswaarde voor lawaai op 80 decibel gedurende acht uur stelt, maar dit is niet voldoende om het risico van lawaaidoofheid uit te bannen. 'Wetenschappelijk staat vast dat de veilige fysiologische grens 75 decibel is. Zestig miljoen Europeanen zijn 'at risk' voor gehoorbeschadiging. Bij een grenswaarde van tachtig decibel loopt vijf procent van de mensen extra kans op gehoorbeschadiging. Bij 87 decibel ligt dat percentage al op tien tot dertig procent.'</p>