nummer 10
<p>Wie veiligheidsschoeisel wil kopen, moet goed op een rijtje hebben tegen welke risico's de schoenen bescherming moeten bieden. Het inkopen van veiligheidsschoenen begint dan ook met het inventariseren van de risico's op de werkvoer. De meest voorkomende risico's voor de voet zijn: </p>
<p>Hoewel vier jaar niet erg lang is om conclusies uit te trekken, wijzen twee van de drie belangrijke indicatoren op een dalende trend. Het totaal aantal ongevallen met letsel en verzuim nam af van 103.000 in 2000 naar respectievelijk 95.000, 103.000 en 93.000 in de daaropvolgende jaren. Het aantal ziekenhuisopnamen - gecorrigeerd voor weers- en seizoensinvloeden en vergrijzing - vertoont de meest ondubbelzinnige trend: van 4.000 naar 3.200. Wel was er een daling te bespeuren bij het aantal dodelijke ongevallen: van 119 naar 104, maar met een uitschieter naar beneden van 91 in 2002 is geen significante trend vast te stellen.</p>
<p>De inventarisatie leverde een gevarieerd beeld van initiatieven op, die in drie categorieen zijn samengevoegd:</p>
<p>De Stichting van de Arbeid, waarin werkgevers en werknemersorganisaties verenigd zijn, heeft in een brief aan staatssecretaris Van Hoof van SZW laten weten gedeeltelijk overeenstemming te hebben bereikt over de nationale kop in de Arbowet. Bij de evaluatie van de Arbowet 1998 pleitte de SER voor de invoering van heldere doelvoorschriften met grenswaarden die in de nieuwe Arbowet worden vastgelegd. Hoe die doelvoorschriften te bereiken, moet worden beschreven in middelvoorschriften, onderwerp van discussie tussen werkgevers en werknemers en opgeborgen in zogenaamde arbocatalogi.</p>
<p>Heeft uw manager aangekondigd de tegenvallende kwartaalcijfers aan te pakken door het teamgevoel te upgraden? En hebt u vervolgens een routebeschrijving ontvangen naar een centrum voor persoonlijke ontwikkeling waarvan u zich vaag kunt herinneren dat het een keer in het nieuws is geweest? Blijkt er bij navraag inderdaad sprake te zijn van overenthousiaste personal coaches en gloeiende houtskoolmatten, waarop - volgens de organisatie van het centrum - zeker 98 procent van de deelnemers veilig de overkant haalt?</p>
<p>De werknemer wijst op art. 3.11 jo. 3.26 Arbobesluit waarin staat dat vloeren van arbeidsplaatsen zoveel mogelijk vrij van oneffenheden en gevaarlijke hellingen moeten zijn. Daarom was er een veiligheidsrisico. De werkgever heeft zijn zorgplicht geschonden door geen voorzorgen te treffen.</p>
<p>Het ongeval werd allereerst veroorzaakt door gebreken aan de slijpmachine. De messensliep werkte met twee slijpmachines: een voor het onder- en een voor het kooimes. Deze machines stonden opgesteld op houten balken. Het ondermes was op twee plaatsen met twee stelschroeven (opspan) aan de voorkant van de slijpmachine vastgezet. Daarnaast hield een aantal magneetblokjes het mes in positie. De contactvlakken van de stelschroeven waren helemaal glad, er was geen enkele verruwing of vertanding meer aanwezig. Tijdens het slijpen bewoog de machine iets over de geleiders, waarschijnlijk door de trillingen, of doordat de machine niet waterpas stond. Ook nadat de machine was uitgezet, bleef ze gedurende de uitlooptijd van 55 seconden bewegen.</p>
<p>Een zorginstelling besluit dat er minder BHV'ers nodig zijn tijdens de nachtdiensten: een in plaats van twee. De werknemers vrezen echter dat deze bezetting niet voldoende is om agressie en geweld te beteugelen en de veiligheidssituatie in het geval van brand te garanderen. Zij schakelen daarom de Arbeidsinspectie in. Die eist begin januari 2003 dat er inderdaad twee BHV'ers moeten zijn. De organisatie maakt in februari 2003 bezwaar bij de minister van SZW. Als dat in april 2004 (!) ongegrond wordt verklaard, stapt zij naar de rechtbank. Ze vindt dat de bedrijfshulpverlening in de nachtelijke uren wel degelijk goed is georganiseerd. Immers, de termijn waarbinnen de brandweer in het geval van brand aanwezig moet zijn, is naar aanleiding van de eis verkort van vijf naar drie minuten. Ook zijn arboregels primair geschreven voor de werknemers en hoeft een organisatie geen rekening houden met het aantal bewoners. Met dat laatste is de rechtbank het niet eens. Gelet op artikel 15 Arbowet en artikel 2.17 Arbobesluit moet een organisatie rekening houden met alle aanwezige personen en het aantal personen dat zich bij een ongeval of brand niet zelfstandig in veiligheid kan brengen. Bovendien is de rechter niet onder de indruk van de afspraken tussen de zorgorganisatie met de brandweer (dat deze binnen drie minuten aanwezig zal zijn). In het Brandbeveiligingsconcept gezondheidszorggebouwen staat immers dat bedrijfshulpverleners binnen twee minuten met minimaal twee personen bij de brandende ruimte moeten zijn aangekomen. Zij moeten de patienten vervolgens binnen twee minuten naar een veilige plaats hebben gebracht en de deur van de brandende ruimte hebben gesloten. De Arbeidsinspectie sluit zich hierbij aan. Die ene minuut verschil is van essentieel belang omdat bij brand het voorkomen van verstikking een van de belangrijkste zaken is. Het aantal werknemers en bewoners in de betrokken locatie van de organisatie is zodanig dat er daarom twee bedrijfshulpverleners in de nachtelijke uren tijdig aanwezig moeten zijn om bijstand te verlenen.</p>
<p>De titel roept herinneringen op aan vroeger tijden. Tot 1967 maakte de Ongevallenwet onderscheid tussen gevaren in de prive-sfeer (risque social) en bedrijfsrisico's (risque professionel). Die laatste stonden opgesomd op een lijst van beroepsziekten en bedrijfsongevallen. Als iemand leed aan een ziekte die op de lijst voorkwam of een ongeval had gehad dat erop stond vermeld, had hij recht op een van tevoren vastgestelde uitkering.</p>
<p>De toon is gezet. Geers is uitgesproken en zal zich ook uitspreken. Bijvoorbeeld over de adviesaanvraag voor een nieuwe Arbowet die staatssecretaris Van Hoof voorlegde aan de SER. De adviesaanvraag, waarin onderscheid werd gemaakt tussen hoge risico's die door de overheid gecontroleerd worden en lage risico's waar de overheid zich niet mee bemoeit, werd door de SER verworpen. De SER wil doelvoorschriften met grenswaarden en middelvoorschriften die door de branches en sociale partners in een arbocatologus worden vastgelegd. Van Hoof krijgt de volle laag van Geers. Een poging van de journalist niet alle kritiek op het hoofd van Van Hoof te doen neerdalen omdat hij toch ook een staf heeft die de adviesaanvraag voorbereidde, stuit op onbegrip. 'Nee, nee, nee. Natuurlijk moet hij de kritiek ontvangen. Hij laat toe dat ambtenaren deze onzin met hoog en laag risico opschrijven. Absurd. Een laag risico is in de definitie van Van Hoof een risico dat niet leidt tot de dood of blijvend letsel. Een ernstig letsel is dus een laag risico. Dat is toch een dwaas onderscheid? Er was absoluut geen draagvlak voor en het onderscheid hoog/laagrisico's werd al eerder verworpen. Het onderscheid is moeilijk handhaafbaar en stelt rechters voor grote problemen. En toch gingen Van Hoofs ambtenaren ermee door. De Staatssecretaris lijdt dan waarschijnlijk niet aan autisme, maar dan toch aan een lichte vorm van autisme.'</p>
<p>Het blijkt al uit vraag 2 van dit boekje (Wanneer is iemand ergonoom?): iedereen mag zich zo noemen. Natuurlijk is het wel handig om je even in te lezen. En wie de honderd vragen op evenzoveel pagina's heeft doorgenomen, bezit in ieder geval de noodzakelijke basiskennis. De ergonoom in spe kan bijvoorbeeld vertellen hoe lang iemand mag staan (maximaal een uur achter elkaar en vier uur per dag) en hoe lang hij mag zitten (maximaal twee uur achter elkaar en zeven uur per dag). En in het verlengde hiervan weet hij ook dat er geen verplichte normen zijn voor een bureaustoel, maar dat hij er goed aan doet om bij de aanschaf de NPR 1813 in zijn achterhoofd te houden.</p>