Eerst denken, dan doen
<p>Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is bereid een onderzoek uit de RSI-programmeringsstudie te betalen. Het onderzoek wordt gekoppeld aan een arboconvenant. Voor overige RSI-studies moeten de wetenschap en het arboveld zelf verantwoordelijkheid nemen en in de buidel tasten. Dat heeft staatssecretaris Van Hoof van SZW de Tweede Kamer in een brief laten weten. In de brief zet de staatssecretaris uiteen wat de RSI-programmeringsstudie heeft opgeleverd en wat hij op basis daarvan van plan is te doen.</p>
<p>In Nederland is ongeveer tien procent van de volwassen bevolking getroffen door een chronische reumatische aandoening. Naar schatting kampen 200.000 mensen in de arbeidzame leeftijd met een chronische reumatische aandoening. Dat is twee procent van de totale beroepsbevolking. De kosten als gevolg van productiviteitsverlies zijn twee tot drie keer hoger dan de medische kosten.</p>
<p>Bij het eerste ongeval wist het slachtoffer niet dat er benzine in het vat had gezeten.</p>
<p>De Gezondheidsraad schreef het conceptrapport Acrylamide met berekeningen van kansen op kanker wanneer mensen op hun werk aan deze stof worden blootgesteld.</p>
<p>Ook na de gedeeltelijke vrijgave van de arbodienstenmarkt hoeven de arbodiensten niet te vrezen dat bedrijven hen massaal de rug toekeren. Uit onderzoek van Heliview blijkt dat driekwart van de bedrijven met vijf of meer werknemers bij de huidige arbodienst blijft. Een op de tien bedrijven denkt na 1 juli 2005 elders te gaan shoppen voor arbodienstverlening. Vijftien procent van de ondervraagde bedrijven orienteert zich nog. Dat blijkt uit het onderzoek 'Liberalisering arbodiensten' dat Heliview uitvoerde onder brancheverenigingen en werkgevers.</p>
<p>Over rugpijn is erg veel gezegd en geschreven. Dankzij het steeds evoluerende empirische onderzoek weten we nu meer en beter dan pakweg twintig jaar geleden. De biomechanische traditie heeft ons bijvoorbeeld geleerd dat eenmalige of herhaalde en intense mechanische belasting bepaald spierweefsel en/of structuren in de rug kan aantasten. Dit kan pijn en op termijn ook functiebeperkingen met zich meebrengen. Ter voorkoming en vermindering van klachten lijkt het daarom voldoende en zinvol om fysieke belasting op de werkplek te minimaliseren en ondersteuning te bieden via hulpmiddelen. Om deze vormen van primaire preventie kracht bij te zetten, menen rugscholen dat ook de belastbaarheid van werknemers aangezwengeld moet worden, bijvoorbeeld via groepsgewijze hef- en tiltrainingen of individuele intensieve spieropbouw. Los van het feit dat deze aanpak in een aantal gevallen ongetwijfeld soelaas biedt, blijft een aantal vragen onbeantwoord. Hoe komt het bijvoorbeeld dat niet iedereen met rugpijn zich per definitie ernstig beperkt voelt, maar ondanks een permanent klachtenpatroon er toch in slaagt succesvol te blijven functioneren? En hoe kan het dat sommige werknemers lang na het herstel van letsel en na eventuele aanpassing van de werkbelasting toch pijn blijven rapporteren en zelfs chronische pijnpatienten worden? Een verklarende visie, geponeerd vanuit de meer klinisch georienteerde onderzoekstraditie, is de idee dat lichamelijk letsel in veel gevallen niet rechtstreeks en niet per definitie uitmondt in pijnklachten en daaraan gerelateerde beperkingen. Naast biomedische factoren kunnen echter ook culturele, psychosociale en psychologische factoren een ernstige impact hebben.</p>
<p>Een uitzendkracht werkt van juni 1994 tot maart 1997 als datatypiste bij een onderneming. In januari 1997 gaat zij naar haar huisarts met nekklachten en pijnklachten in de armen en handen. In september stelt een neuroloog de diagnose RSI. De werkneemster stelt vervolgens de onderneming als inlener (werkgever) aansprakelijk op grond van artikel 162 boek 6 Burgerlijk Wetboek voor de schade die zij stelt te lijden en te hebben geleden. De rechtbank wijst de vorderingen van de werkneemster grotendeels toe. De werkgever gaat in beroep. De rechtbank overweegt dat artikel 162 boek 6 BW van toepassing is, omdat aan het op 1 januari 1999 in werking getreden lid 4 van artikel 658 boek 7 Burgerlijk Wetboek geen onmiddellijke werking toekomt. Daarbij gelden voor de stelplicht en bewijslast de vereisten van artikel 7:658 lid 1 en 2 BW. De aansprakelijkstelling van de werkneemster heeft betrekking op de periode van begin 1996 tot begin 1997, omdat de rechtbank heeft geoordeeld dat de werkgever in een eerdere periode aan zijn zorgplicht heeft voldaan. Het is in beginsel aan de werkneemster om te bewijzen dat de RSI-klachten door haar werk zijn veroorzaakt. Het hof is van mening dat de werkneemster in dit bewijs is geslaagd, gelet op de door haar in het geding gebrachte medische rapportages en het rapport van de door de rechtbank benoemde deskundigen. Volgens dat rapport is het werk waarschijnlijk niet de enige oorzaak van de klachten, maar zijn deze ontstaan door een combinatie van belasting op het werk en een predispositie voor RSI-klachten. Dit is voldoende, aldus het hof, om een causale relatie tussen RSI en werk aan te nemen. Het hof gaat uitvoerig in op de werkomstandigheden en oordeelt op grond daarvan dat de werkgever niet heeft aangetoond dat hij zijn zorgplicht heeft nageleefd. Uit de stukken - en in het bijzonder uit de verschillende getuigenverklaringen - blijkt volgens het hof dat de inrichting van de werkplek te wensen overliet. Te veel mensen moesten op een te kleine oppervlakte werken en de werkgever gaf te weinig voorlichting en onderricht. Bovendien was de werkplek niet aangepast aan de ergonomische eisen, vooral omdat de werkneemster haar voeten niet op de vloer kon neerzetten. Ook heeft de werkgever geen maatregelen genomen ter verlaging van de werkdruk, terwijl bekend was dat deze te hoog was. De werkgever is daarom aansprakelijk voor de schade van de werkneemster.</p>
<p>Er bestaat binnen Europa grote verdeeldheid over de herziening van de Arbeidstijdenrichtlijn. Groot-Brittannie blokkeerde vorige maand in de vergadering met Europese ministers een mogelijke oplossing om uit de ontstane impasse te komen.</p>
<p>We kennen hem al jaren: het praktijkboek <span class="NADRUK">Arbo in kantoren. </span>Vorig jaar nog bespraken we een herziene druk en onlangs bracht de postbode ons alweer de opvolger. Aan ons signalement in <span class="NADRUK">ARBO </span>-2004 hebben we weinig toe te voegen. <span class="NADRUK">Arbo in kantoren </span>is nog steeds het helder geschreven en complete naslagwerk dat het al jaren is. Volgens sommigen is het te 'basic', maar de laagdrempelige aanpak van de auteur maakt dat zijn boek ook begrijpelijk is voor nieuwelingen in het vak. De vele preventiemedewerkers die zich volgend jaar zuchtend zullen afvragen wat ze toch van de arbo moeten, mogen er blij mee zijn. In vergelijking met de vorige uitgave is met name de informatie op het gebied van wetgeving en normering bijgewerkt en verder heeft het boek een nieuwe, frisse omslag gekregen.</p>
<p>Leenaars werkt met zijn arbodienst sinds anderhalf jaar aan een nieuw model. Met een beetje fantasie kun je stellen dat hij zijn dienst overbodig wil maken. Ter verduidelijking gebruikt Leenaars het ontwikkelingsmodel Derde Wereld. 'Je kunt mensen in Afrika voedsel brengen, maar je kunt ze ook leren vissen en voedsel verbouwen. Dat geldt ook voor de arbodienstverlening. Het is veel beter om medewerkers zelf de 'tools' te geven om bijvoorbeeld een werkplek goed in te richten. Vandaar dat we een model ontwikkelen waarbinnen we naast arbo en milieucoordinatoren en onze arbodienst ook een stuk of honderd preventiemedewerkers opleiden.'</p>