"De hoofdboodschap van mijn workshop op het Arbo Kennisfestival is: zorg dat alle CMR-stoffen (carcinogeen, mutageen en reprotoxisch) worden vervangen. Deze stoffen zijn de grote sluipmoordenaars. Je wordt er niet morgen ziek van, maar over 20 of 30 jaar", zegt Ferdinandus. "Daarnaast wil ik het graag hebben over de beoordeling van gevaarlijke stoffen en het vierstappenmodel."
Leveranciers hebben vaak veiliger alternatief
Hij ziet dat nog veel bedrijven met CMR-stoffen werken, ondanks hun gevaren. Zijn tip: "Wijs bedrijven als veiligheidskundige op vervangende opties bij leveranciers. In de praktijk zie ik dat leveranciers heel vaak een vervangende, veiligere optie beschikbaar hebben. Vraag dus altijd aan de fabrikant of ze veiligere alternatieven hebben."
Verdieping over blootstelling stoffen ontbreekt
Ferdinandus ziet als grootste tekortkoming bij bedrijven dat die niet kijken naar het blootstellingsniveau van de aanwezige stoffen. Geregeld hebben zulke bedrijven hun stoffen netjes geregistreerd en beschikken ze over actuele veiligheidsinformatiebladen (VIB's). Toch mist de verdieping, ziet Ferdinandus. "Zo onderzoeken ze niet wie met die stoffen werkt, hoe vaak dat gebeurt, hoelang de blootstelling duurt en wat de daadwerkelijke risico's zijn. Een stoffenlijst alleen is voor een inspecteur niet voldoende tijdens een inspectiebezoek."
De oorzaak dat deze verdiepende inventarisatie regelmatig ontbreekt, ligt volgens Ferdinandus in de grote hoeveelheid aan taken die veiligheidskundigen doorgaans hebben. Zo moeten die zich bezighouden met machineveiligheid, persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM), de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E), elektrische veiligheid en ga zo maar door. "Dan kan het lastig zijn om tientallen veiligheidsinformatiebladen door te nemen van soms 40 of 50 pagina's."
Het vierstappenmodel als checklist
Volgens Ferdinandus geeft het vierstappenmodel houvast bij de beoordeling van gevaarlijke stoffen. Het model fungeert als praktisch hulpmiddel bij het veilig werken met gevaarlijke stoffen.
Het vierstappenmodel is ontworpen door de Arbeidsinspectie voor de verdieping van de RI&E. "Het model vertaalt artikel 4.2 van het Arbobesluit naar 4 stappen: inventariseren, beoordelen, maatregelen nemen en maatregelen borgen", legt Ferdinandus uit. "Je kunt het gebruiken als checklist om zeker te weten dat je overal aan hebt gedacht."
Tijdens de workshop op het Arbo Kennisfestival loopt Ferdinandus de stappen van het model uitvoerig langs. Hier geeft hij alvast wat praktische tips om de stappen toe te passen.
Tips voor toepassing van de stappen
"Bij het inventariseren van gevaarlijke stoffen is het vooral zaak om de werkvloer op te gaan. Loop met pen en papier rond en controleer of de stoffenlijst nog overeenkomt met de werkelijkheid. Schrijf alle stoffen op die aanwezig zijn", zegt Ferdinandus. "Vervolgens bepaal je tijdens het beoordelen waar de echte risico's van die stoffen zitten. Stel bij iedere stof de vraag: waarom hebben we deze nog?"
"Tot slot is het bij maatregelen nemen belangrijk om altijd bij de bron te beginnen. Bronaanpak is de eerste stap in de arbeidshygiënische strategie, PBM de laatste. Betrek de medewerkers vooral bij deze maatregelen. Want dat helpt bij het borgen ervan. Voor de borging is het bovendien zaak regelmatig werkplekinspecties uit te voeren. Luister daarbij goed naar de medewerkers; zij hebben vaak goede ideeën voor de praktijk."
