12 vragen en antwoorden over corona voor arboprofessionals

Het coronavirus roept veel vragen op. Bij werkgevers en werknemers, maar ook bij de arboprofessionals die hen met raad en daad terzijde moeten staan. De kennisnieuwsbrief van samenwerkende deskundigen en beroeps- en brancheverenigingen voor bedrijfsgezondheidszorg biedt hulp. Daarin staan 12 vragen en antwoorden over corona voor arboprofessionals.

12 vragen en antwoorden over corona voor arboprofessionals

Staat uw vraagstuk niet bij deze 12 vragen en antwoorden over corona? Mail dan naar corona@beroepsziekten.nl. Datzelfde geldt voor arboprofessionals die een waardevolle bron van kennis of informatie kennen. Alle input wordt verzameld op kiza.beroepsziekten.nl. Publicatie van een FAQ volgt dan zo snel mogelijk.

Het ministerie van SZW ondersteunt het initiatief voor deze kennisnieuwsbrief. De ministers van EZ&K, Financiën en SZW hebben het initiatief meegedeeld aan de Tweede Kamer.

12 vragen en antwoorden over corona in het kort

In de kennisnieuwsbrief staan zoals gezegd 12 vragen en antwoorden over corona voor arboprofessionals. Dit zijn ze in het kort. In alle gevallen geldt: koppel tegenstrijdigheden of aanvullende informatie terug op corona@beroepsziekten.nl.

> BEKIJK de volledige editie van de kennisnieuwsbrief

Kennis en uitgangspunten

1. Hoe verhouden de adviezen van het RIVM zich tot de arbowetgeving?

De adviezen van het RIVM vormen het vertrekpunt. Maar afhankelijk van de specifieke situatie kunnen Arbowetgeving en bedrijfsgezondheidskundige doelen aanvullende (preventieve) maatregelen nodig maken. Biedt de RIVM-informatie geen uitsluitsel, raadpleeg dan de informatie en adviezen van de WHO. Uw toegevoegde waarde als arboprofessional zit hem in de vertaalslag en advies aan werkgevers.

2. Waar vind ik algemene werkingsprincipes van dit virus op basis waarvan ik kan redeneren?

Het RIVM heeft hier informatie over gepubliceerd in de vorm van een Richtlijn COVID-19. Omdat het hier gaat om een nieuw virus, zijn sommige zaken nog niet bekend of niet zeker. In de richtlijn staat waar dit het geval is. Om dezelfde reden is het verstandig om rekening te houden met voortschrijdend inzicht. Ververs de webpagina met de richtlijn bij gebruik daarom regelmatig en check de datum.

12 vragen en antwoorden over corona voor arboprofessionals

Crisismanagement

3. Is er een stappenplan bedrijfsgezondheidszorg bij virusuitbraken?

De Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde (NVAB) heeft een Richtlijn Influenzapandemie in arbeidsorganisaties gepubliceerd die houvast biedt. De richtlijn bevat aanbevelingen voor beoordeling van een pandemiebeleid, advisering over preventie en beheersing en voorlichting aan werknemers en werkgevers over preventie en beheersing. Bijlage B van de richtlijn bevat een checklist waarmee bedrijven zich kunnen voorbereiden op een pandemie. Deze checklist heeft de vorm van een stappenplan en bevat ook criteria voor een bedrijfscontinuïteitsplan.

4. Moet ik als arboprofessional zitting nemen in een bedrijfscrisisteam?

Dit hangt af van de situatie. Met name (middel)grote bedrijven en instellingen beschikken vaak al over een vast crisisteam. Bij kleinere organisaties nemen directie en eventuele leidinggevenden meestal het crisismanagement in handen. In alle gevallen moeten de crisismanagers bij het treffen van maatregelen tegen COVID-19 kunnen terugvallen op specifieke bedrijfsgezondheidskundige expertise. Afhankelijk van de situatie en eigen kennis en expertise kunt u die zelf leveren of doorverwijzen naar collega’s. De omstandigheden bepalen of toetreden tot een crisisteam voor u zinvol is.

Bijzondere bedrijfsprocessen

5. Hoe kunnen schoonmakers veilig werken, bijvoorbeeld bij het legen van prullenbakken met mogelijk besmet materiaal?

Beoordeel de situatie en de werkzaamheden aan de hand van de Richtlijn COVID-19 van het RIVM. Die bevat de algemene werkingsprincipes van het coronavirus. Controleer daarna regelmatig of inzichten en adviezen zijn gewijzigd (zie ook vraag 2 van deze vragen en antwoorden over corona).

Voor zover nu bekend is. lijkt indirect contact geen grote rol te spelen in de verspreiding van het virus. Voor specifieke expertise kunt u de arbocatalogi raadplegen van bijvoorbeeld de farmaceutische of medische sector. Ook de HACCP- richtlijnen voor de voedingsindustrie zijn een goede informatiebron.

> LEES OOK: Coronavirus en handen wassen, hoe en wanneer?

12 vragen en antwoorden over corona voor arboprofessionals

Kwetsbare personen

6. Wie moet ik bij dit virus in elk geval tot de kwetsbare werknemers rekenen?Horen zwangeren hier ook bij?

De Richtlijn COVID-19 hanteert hiervoor dezelfde indicatie als voor de jaarlijkse influenzavaccinatie. Maar let op: de leeftijdsgrens is aangepast naar >70 jaar. Dit betekent dat de adviezen gelden voor alle personen ouder dan 70 jaar en/of personen ouder dan 18 jaar met een onderliggende aandoening. Nadere informatie vindt u in de bijlage Preventiebeleid COVID-19 bij hoogrisicogroepen.

Zwangere werkneemsters hebben volgens de arbowetgeving (artikel 1.42 Arbobesluit) recht op extra bescherming zolang er onzekerheid bestaat (voorzorgsprincipe).

7. Hoe moet ik bescherming van kwetsbare werknemers afwegen tegen de bedrijfscontinuïteit?

Artikel 3 lid sub a van de Arbowet verplicht werkgevers zo veel mogelijk te voorkomen dat het werk de gezondheid van werknemers nadelig beïnvloedt. Kwetsbare werknemers hebben hierbij recht op extra bescherming. Besteed daarom extra aandacht aan goede opvolging van de richtlijnen en voorzorgsmaatregelen van het RIVM en de GGD (zie vraag 6 van deze vragen en antwoorden over corona). Kijk vervolgens of aanvullende voorzorg en instructie nodig zijn. En daarna of die redelijkerwijs te organiseren zijn.

8. Wat als een werknemer een kwetsbare persoon in zijn directe omgeving heeft?

Ook voor zo’n werknemer is het vanzelfsprekend extra belangrijk om de richtlijnen en voorzorgsmaatregelen van het RIVM en de GGD goed op te volgen (zie ook vraag 7 van deze vragen en antwoorden over corona). Ga ook na of aanvullende voorzorgsmaatregelen en instructies voor de kwetsbare collega nodig zijn. Een goed passende oplossing vinden zal in de praktijk vaak maatwerk zijn en vragen om goed overleg tussen alle partijen.

Mogelijk besmette werknemers

9. Wat te doen met werkplekken van (mogelijk) besmette werknemers?

Beslissend is of er werkelijk sprake is van de bij COVID-19 bekende klachten én of die zich op het werk hebben voorgedaan. Zijn deze klachten er niet, dan vormen werknemer en werkplek geen bron van besmettingsgevaar. Zijn die er wél, dan moet de werknemer thuisblijven tot die klachten ten minste 24 uur over zijn. De werkplek is vrij van besmettingsrisico’s als de eerste klachten zich niet daar hebben voorgedaan.

Ervaart de werknemer de eerste klachten tijdens het werk, dan moet hij direct naar huis. Thuis verder werken mag als de medewerker dit kan. Is hij 24 uur volledig klachtenvrij, dan kan hij weer op de gewone manier aan het werk.

> LEES OOK: Thuiswerken door corona, hier moet u op letten

12 vragen en antwoorden over corona voor arboprofessionals

10. Mag een werkgever vragen naar mogelijke coronabesmetting en die registreren?

Een werkgever mag werknemers vragen om bij zichzelf na te gaan of ze klachten hebben die op een coronabesmetting kunnen duiden (keelpijn, luchtweginfectie, hoesten, niezen, loopneus, koorts). Ook kan hij de bedrijfsarts of de arbodienst vragen om contact op te nemen met de werknemer, zodat zij kunnen adviseren. Verder heeft de werkgever het recht om werknemers te vragen zich te melden bij corona-achtige klachten. Op die manier kan de werkgever passende maatregelen nemen.

Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens mag de werkgever werknemers niet zelf controleren op mogelijke besmetting met corona. Ook mag hij geen gezondheidsgegevens vastleggen: dit is en blijft voorbehouden aan de bedrijfsarts en de arbodienst.

> TIP: DOWNLOAD de whitepaper beleidsregels zieke werknemer en privacy

Eigen gezondheid en veiligheid

11. Hoe moet ik omgaan met spreekuren en vergaderingen?

De NVAB adviseert bedrijfsartsen om één-op-één spreekuurcontacten zo veel mogelijk te vervangen door telefonische spreekuren of andere vormen van contact op afstand. V&VN onderschrijft dit advies ten aanzien van arboverpleegkundigen. Ook brancheorganisatie OVAL en netwerkorganisatie KoM zijn bij de besluitvorming betrokken.
Het NVAB-advies geldt in elk geval tot maandag 6 april 2020. In week 14 volgt nader bericht over eventuele verlenging van dit advies. Dat zal afhangen van de situatie rond COVID-19 van dat moment.

> LEES OOK: Advies op afstand van bedrijfsarts in corona-tijd

Persoonlijke beschermingsmiddelen

12. Wat zijn de richtlijnen over PBM in de zorg, binnen en buiten het ziekenhuis?

Voor zorgmedewerkers binnen het ziekenhuis verwijzen we naar de richtlijnen over persoonlijke beschermingsmiddelen zoals opgesteld en geldend binnen de betreffende zorginstellingen. De uitgangspunten voor gebruik van PBM buiten het ziekenhuis, waaronder huisartsenzorg, thuiszorg, gehandicaptenzorg en GGZ, zie de bijlage PBM buiten het ziekenhuis.
Zie ook informatie van RIVM en LCI in de Richtlijn COVID-19.

> LEES OOK: Tekort aan mondkapjes, is hergebruik een optie?