Is huiselijk geweld een werkgeversissue?

Deze vraag legde een A&O-deskundige mij onlangs voor. Een medewerkster was ontslag aangezegd vanwege slecht functioneren, veel kortdurend verzuim en ongeoorloofde afwezigheid. Dat dit kwam door huiselijk geweld was natuurlijk heel naar, maar geen werkgeversissue, vond de bedrijfsjurist.

Is huiselijk geweld een werkgeversissue?
Alie Kuiper, adviseur beleid tegen ongewenste omgangsvormen op het werk

Onder de A&O-deskundigen van de organisatie ontstond over die positie van juridische zaken een discussie waar zij mij bij betrokken.

De casus: ontslag wegens ongeoorloofd verzuim

De medewerkster in kwestie maakte de afgelopen periode veel fouten en meldde zich regelmatig ziek. Toen de leidinggevende haar daarop aansprak en vervolgens een waarschuwing gaf vanwege slecht functioneren, vertelde ze dat het thuis niet zo goed ging.

Haar nieuwe vriend was bang dat ze hem zou bedriegen. Hij controleerde haar kleding en wilde soms dat ze iets anders aantrok als ze op het punt stond om naar haar werk te gaan. Met als gevolg dat ze dan te laat kwam. Ook belde hij haar om de haverklap op het werk om te controleren met wie ze daar afspraken had. Dat kwam, zo zei ze, omdat hij in een vorige relatie door zijn vriendin bedrogen was. Maar ze had er wel stress van, kon zich niet altijd goed concentreren, sliep slecht en verzuimde daardoor weleens.

De leidinggevende vond dat ze haar problemen thuis snel moest oplossen, anders zag hij geen toekomst voor haar in de organisatie. De aanleiding voor het voorgenomen ontslag was ongeoorloofd verzuim. Vanwege een zomers jurkje had haar vriend haar tegengehouden: zó mocht ze niet naar het werk. Er volgde een ruzie, waarna hij de deur op slot draaide en haar sleutels en telefoon afpakte. Dat verklaarde ze de dag erna aan de leidinggevende. Voor juridische zaken was het duidelijk: een terechte reden voor ontslag.

Invloed huiselijk geweld op werk en carrière

In Nederland ervaart 1 op de 10 vrouwen jaarlijks huiselijk geweld. Daarbij is in de meeste gevallen de (ex)partner de dader. Voor 1 op de 3 beïnvloedt dit op een negatieve manier hun werkprestatie en carrière, zo blijkt uit Europees onderzoek. Tot ontslag aan toe, zoals in bovenstaande casus. Dit terwijl het hebben van een baan en een eigen inkomen juist cruciaal is om uit een toxische relatie te kunnen stappen.

ILO-Verdrag over geweld en intimidatie op werk

Ook in Nederland neemt de aandacht voor huiselijk geweld toe. Eerder dit jaar ratificeerde Nederland een ILO-Verdrag over geweld en intimidatie op het werk. Daarin krijgt ook de werkgever een verantwoordelijkheid toegekend bij huiselijk geweld.

De International Labour Organization (ILO) stelt dat de werkgever weliswaar niet verantwoordelijk is voor het partnergeweld en het ook niet kan oplossen, maar dat die wel een belangrijke rol speelt in het terugdringen van de werkgerelateerde impact. Door niet de verantwoordelijkheid neer te leggen bij de individuele overlevers, zoals de leidinggevende in bovenstaande casus deed, maar bij de werkgever.

Dat is ook een businesscase. Want de kosten voor bedrijven in de EU van productiviteitsverlies, absenteïsme en personeelsverloop door huiselijk geweld bedragen naar schatting jaarlijks 280 miljard euro. De Europese vakbeweging ETUC stelt dat domestic violence onderdeel van de risico-inventarisatie hoort te zijn. Als een door derden mogelijk veroorzaakt risico, waar vervolgens een plan van aanpak voor nodig is.

Positieve rol werkgever bij huiselijk geweld

Voorbeelden van een positieve rol die de werkgever kan spelen, komen uit het buitenland. In Nieuw-Zeeland, Australië, Canada, Spanje, Italië, Engeland en Ierland hebben slachtoffers van partnergeweld een wettelijk recht op een periode betaald verlof. Om gesprekken met hulpverleners en advocaten te voeren en bijvoorbeeld huisvesting te zoeken of een nieuwe school voor de kinderen. Daarnaast mogen deze slachtoffers om aanpassingen op het werk vragen, zoals andere werktijden en/of werkplekken. Ook geldt een (tijdelijke) ontslagbescherming.

Niet wachten op wetgeving of wegwijzer 

In het kader van de nieuwe EU-Richtlijn Bestrijding geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld overweegt de minister van Justitie en Veiligheid om een wegwijzer voor werkgevers te maken over hoe om te gaan met situaties van huiselijk geweld.

Ik hoop dat arbeidsorganisaties niet wachten op wetgeving of een wegwijzer. Ik hoop dat zij zelf beleid gaan ontwikkelen dat slachtoffers van partnergeweld helpt bij het ontsnappen aan een toxische relatie. Arbeids- en organisatiedeskundigen kunnen hierin een voortrekkersrol vervullen. Vanuit het besef dat huiselijk geweld ook een workplace issue is.

Mijn artikeloverzicht kan alleen gebruikt worden als je bent ingelogd.