Veilig werken? 7 tips voor risicoleiderschap

Hoe kan risicoleiderschap in de praktijk helpen tegen onveilige situaties op het werk? En hoe pakt u dat vervolgens aan? In dit artikel 7 concrete tips voor veilig leiderschap met risicoleiderschap.

Veilig werken? 7 tips voor risicoleiderschap

Hoe werkt veilig leiderschap met risicoleiderschap? Deze 7 concrete tips voor risicoleiderschap zijn het voorlopige antwoord op die vraag. Totdat we samen aanvullende of heel andere inzichten over risicoleiderschap hebben verzameld. Vanuit een mix van praktijkervaring, onderzoek en theorieën uit diverse vakgebieden.

Deze tips voor risicoleiderschap zijn afgeleid uit de praktijk en gebaseerd op bevindingen uit literatuuronderzoek. Maar er is nog veel meer praktijkgericht en wetenschappelijk onderzoek nodig naar het concept risicoleiderschap. Dat is een kwestie van de lange adem. Toch volgen hier alvast enkele tips voor risicoleiderschap. Doe er uw voordeel mee. Of verwerp ze met onderbouwing. Want ook van dat laatste worden we met zijn allen wijzer.

Tip 1: Begrijp de kernbegrippen rond risico

Introduceer en hanteer in uw werkomgeving eenduidige definities. Dat geldt voor woorden als onzekerheid, risico, risicoperceptie en risicomanagement. En net zo goed voor veiligheid en veiligheidsmanagement. Wat die definities precies zijn, is minder van belang dan dat ze duidelijk zijn en eenduidig. Gebruik deze definities in de risico- en veiligheidsrapportages en spreek elkaar aan op niet of onjuist toepassen. Alleen dan kunt u concreet en expliciet met elkaar van gedachten wisselen over de aard, ernst en eventuele aanpak van (veiligheids)risico’s. Dit is een taak van de risicoleider.

Tip 2: Zorg voor scherpe ambities en doelen

Voer gesprekken over risico’s en veiligheid altijd in samenhang met doelen. In de praktijk blijkt dan vaak dat die doelen – in de breedste betekenis van het woord – onvoldoende bekend, helder of geaccepteerd zijn bij de betrokkenen. Met als consequentie dat dan ook de risico’s vaag blijven, net als hun classificatie. En net als de mogelijkheden om er daadwerkelijk al dan niet iets aan te (moeten) doen. Risicoleiderschap betekent dus altijd de bedoeling helder hebben, ook ten aanzien van veiligheid.

Tip 3: Heb oog en oor voor verschillen in risicopercepties

Heb als risicoleider oog en oor voor verschillen in risicopercepties, hoe ver die ook kunnen afwijken van de eigen perceptie. Maak deze verschillen bespreekbaar en creëer daarvoor een sociaal veilige omgeving. Afwijkingen in risicoperceptie zijn prima. Verschillen van inzicht kunnen tot nieuwe inzichten leiden. Zorg dat er uiteindelijk wel een besluit wordt genomen over de omgang met een risico, ondanks verschillen in perceptie. Zo nodig: agree to disagree oftewel: wees het erover eens dat u van mening verschilt.

Tip 4: Ken je eigen risicobereidheid én die binnen en buiten de organisatie

Welke veiligheidsrisico’s zijn de medewerkers bereid al dan niet te lopen? Risicopercepties en daarmee de risicobereidheid van al deze groepen zullen verschillen, net zo goed als de risicobereidheid binnen de groepen verschilt. Maak als risicoleider voor de relevante risico’s helder wie de betrokken partijen zijn. En welke risicobereidheid die partijen naar verwachting hebben. Hiernaar vragen is uiteraard veel sterker dan maar wat aannemen op basis van ervaringen uit het verleden.

Tip 5: Accepteer onzekerheid

Accepteer als risicoleider onzekerheid en help anderen om dat ook te doen, hoe tegennatuurlijk dat ook is. Verschuil je niet achter de illusie van zekerheid of volledige veiligheid en jaag dat niet na met overbodige controles. Besef dat veiligheid en zekerheid belangrijke behoeften van ons mensen zijn. Maar ook dat zelfrealisatie dat ook is volgens sommige hedendaagse wetenschappers. Zeker in de westerse wereld, waarin de meeste mensen al ruimschoots in hun basisbehoeften zijn voorzien. Door anderen te helpen effectiever om te gaan met onzekerheid, kan je een waardevolle bijdrage leveren op elk niveau binnen en buiten organisaties. Dit lijkt wel zelfrealisatie. Is dat geen mooie rol?

Tip 6: Durf te kiezen en neem daarvoor verantwoording

Durf jaarlijks, maandelijks, wekelijks en dagelijks te kiezen, op basis van ambities en doelen. Dit geldt voor alle niveaus in organisaties en voor personen als jij en ik. In de VUCA-wereld is het immers onmogelijk om elk risico op en aan te pakken. Keuzes zijn essentieel, want onze energie en middelen blijven begrensd. Accepteer de consequenties van deze keuzes, ook als het een keer misgaat. Streven naar het goede is prima. Altijd streven naar perfectie is een vorm van ongezonde angst.

Tip 7: Integreer expliciet risicodenken en -doen in alle activiteiten

Reserveer elke dag wat tijd om te bedenken of te overdenken wat je die dag expliciet aan risicosturing gaat doen of hebt gedaan. Dit kan in de trein, in de file, onder de douche, tijdens het uitlaten van de hond. Of bijvoorbeeld tijdens een saaie en eigenlijk overbodige vergadering, die zo alsnog nuttig wordt. Hou hierover eventueel een beknopt logboekje bij. Een paar zinnen per dag noteren is al oneindig veel meer dan niets noteren. Lees maandelijks welke inzichten je op deze wijze hebt vergaard. En vier je successen en blunders.

Onderdeel van de collectie

Managementsystemen

Met een managementsysteem kun je op een gestructureerde manier bepaalde doelen in je organisatie realiseren. Hoe werkt dat?

Martin van Staveren

Martin van Staveren

Dr. ir. Martin van Staveren MBA doceert, adviseert en schrijft over omgaan risico’s binnen organisaties. Hij is onder andere kerndocent risicomanagement, Universiteit Twente en doceert in diverse collegereeksen van Nyenrode Business Universiteit. Hij is auteur van diverse boeken, waaronder Iedereen Risicoleider: Waardevolle doelen realiseren én behouden in een onzekere wereld

Een model toepassen of niet? Elf vragen om modellen te beoordelen

Een model toepassen of niet? Elf vragen om modellen te beoordelen

Vroeg of laat krijg je als arboprofessional te maken met de uitslag van een wiskundig model. Twee zaken zijn dan belangrijk. Namelijk wat is de...

Is cultuur nu wel of niet maakbaar?

Is cultuur nu wel of niet maakbaar?

Cultuur is niet maakbaar, zegt de een. Mensen in organisaties en bedrijven hebben invloed op de cultuur, stelt de ander. Deze twee meningen lijken...

10 boekentips voor onder de kerstboom

10 boekentips voor onder de kerstboom

De feestdagen zijn de perfecte tijd om bij te lezen. Met deze 10 boekentips biedt Arbo>> een mooie mix van ontspanning, vakliteratuur, geschiedenis...

Hoe kom je als werknemer zo snel mogelijk van je werkgever af?

Hoe kom je als werknemer zo snel mogelijk van je werkgever af?

Klopt deze kop wel? In de dagelijkse rechtspraktijk speelt deze vraag inderdaad vaker andersom: hoe komt de werkgever zo snel mogelijk van zijn...

Het onredelijke optimisme van de klusser

Het onredelijke optimisme van de klusser

Als het wolkendek breekt en Buienradar voorlopig geen regen verwacht, hoor ik om mij heen prompt de geluiden van cirkelzaag, hamerboor, schroeftol,...

Gezondheidsbevordering die werkt? Laat de werkomgeving helpen

Gezondheidsbevordering die werkt? Laat de werkomgeving helpen

Veel organisaties helpen hun werknemers om gezond te leven met gezondheidsbevordering op het werk. Denk aan de bekende fruitmand op de werkplek....

Anders kijken naar risico's: durf jij het aan?

Anders kijken naar risico's: durf jij het aan?

We hebben arbospecialisten nodig die breder kijken dan alleen de 'kleine' klassieke arbeidsongevallen, zoals vallen en snijden. Willen we veiligheid...

Carsten Busch over Rust, Risico en Reflectie

Carsten Busch over Rust, Risico en Reflectie

Je kent ze vast, de drie R's die gelden als de pijlers van de opvoeding van kinderen: Rust, Reinheid en Regelmaat. Zo belangrijk als die drie zijn,...